ieMtrpol ny BfrqI dfivaF dI ÌUk kwZI swkqr jnrl .. ÈmÈIr-ey-Éflsf qy eyk nUr Éflsf ÌOj dy pMjfb pRDfn igRÌqfr .. suirMdr kOr bfdl dI mOËUdgI ivwc gurU gRMQ sfihb df Gor apmfn .. mohisnHf ikdveI dI mIitMg `c BwTl qy ky[ pI[ ƒ Jtkf .. isMglf ƒ vI JfVky ibTf idwqf .. sbUq BrosyXog nhIN, nvIN idwlI jMg dI ieCuwk jfp rhI hY .. Bfrq aqy pfik ivckfr kUtnIqk srgrmIaF `c cfxck afeI qyËI .. ieËrfiel ny hmly rokx qoN kIqf ienkfr .. BfrqI hmly dI siQqI `c pfik `c ijhfd df Ìqvf jfrI .. Ebfmf dy shuM cuwkx dI KuÈI `c iswK smUh krygf pRogrfm
bIbI bfdl dy buwZI ipMz puwjx `qy sRI gurU gRMQ sfihb df Gor apmfn
lokF ƒ Èbd gurU nfl joVn dy dfavy krn vflI bIbI gurU gRMQ sfihb df hukmnfmf suxy ibnF hI smfgm ’coN cldI bxI
bIbI bfdl sMboDn krdI hoeI aqy sRI gurU gRMQ sfihb vwl ipwT krky KVHy akflI afgU
tFzf AuVmuV, 6 jnvrI (kulvIr sIhrf, ÈimMdr isMG tftf) : awj tFzf dy ipMz buwZI ivKy sRImqI suirMdr kOr bfdl dy puwjx `qy ijQy lokF ivc BfrI AuqÈfh dyiKaf igaf, AuQy hI sRI gurU gRMQ sfihb aqy gurdvfrf sfihb dI pivwqrqf df vI koeI iDafn nf riKaf igaf. ÈRomxI akflI dl bfdl vloN lMgr pRQf sbMDI kIqI geI mIitMg iek rYlI df rUp Dfr geI qy vwK-vwK akflI afgU s[ pRkfÈ isMG bfdl dy pUry prvfr dy gux gfAuuNdy rhy. gurdvfrf sfihb ivc puils dy jvfn juwqIaF lY ky afm GuMmdy dyKy gey aqy akflI afgU iswKI dI pRMprf ƒ Buldy hoey styj `qy suÈoiBq sRI gurU gRMQ sfihb vl ipwTF kr ky KVy rhy. akflI afgUaF ƒ bIbI bfdl df ieMnf moh jfigaf ik Auh apxy kol suÈoiBq hoey sRI gurU gRMQ sfihb ƒ vI Buwl gey aqy gurU gRMQ sfihb nfl joVn vflI bIbI suirMdr kOr bfdl sMgqW ’qy apxf BfÈn JfV ky afp Éud gurU gRMQ sfihb jI df hukmnfmf suxn qoN pihlF hI pMzfl qoN AuT ky clI geI. bIbI bfdl dy snmfn mOky akflI afgUaF `c hPVf-dPVI mc geI qy Ìoto iKcvfAux leI styj `qy Bwj dOV krn lwgy qy sfrIaF mirafdfvF Buwl gey. ienHF akflI afgUaF `coN sMsdI skwqr mihMdr kOr joÈ, aYs[jI[pI[sI[ mYNbr blvIr isMG, BgvMq isMG, cODrI blvIr isMG imafxI sfbkf mMqrI, lKivMdr isMG lwKI,jQydfr qfrf isMG, arivMdr isMG rsUlpur, srbjIq isMG momI, blivMdr isMG ibwlf, hrjIq isMG Éflsf afid hfËr sn.
ieMtrpol ny BfrqI dfivaF dI ÌUk kwZI
Bfrq ny muMbeI hmly `c Èfml dihÈqgrdF bfry koeI jfxkfrI nhIN idwqI
vfiÈMgtn, 6 jnvrI : dunIaF dI sB qoN vwzI aMqrrfÈtrI puls sMsQf ‘ieMtrpol dy sYkRytrI jnrl imstr ronlz kYnYQ ipCly idnIN muMbeI dI dihÈqgrdI Gtnf dy sbMD `c Bfrq-pfiksqfn dy dOry `qy gey, AunHF ny Bfrq dI Xfqrf kIqI qy iPr pfiksqfn dI. aMqrrfÈtrI inAUË eyjMsI rfeItrË anusfr ‘ieMtrpol dy sYkRytrI jnrl imstr ronlz kYnYQ nobl ny ieslfmfbfd dI iek pRYWs kfnPrMs `c ikhf hY ik Bfrq ny ajy qwk ieMtrpol ƒ muMbeI hmly `c Èfml dihÈqgrdF sbMDI koeI jfxkfrI nhIN idwqI hY.
AunHF anusfr jy BfrqI pVqfl krqfvF (ienvYstIgytrË) vloN mIzIey ƒ idwqI geI jfxkfrI shI hY qF iPr ieh ieMtrpol ƒ vI idwqI jfxI cfhIdI sI. imstr ronlz nobl df kihxf hY ik jdoN qwk BfrqI aiDkfrI sfzy nl jfxkfrI sFJI nhIN krdy, AudoN qwk dunIaF Br dI ieMtrpol puls ieh nhIN kih skdI ik dihÈqgrd kOx sn? imstr nobl ny mIzIey ƒ ikhf ik myry kol Auh hI jfxkfrI hY, jo mIzIey kol hY, ijhVI ik aÉbfrF, rsfilaF afid ivc CpI hY ikAuNik ajy qwk BfrqI puls ny dihÈqgrdF sbMDI koeI zftf ieMtrpol dy zYtfbys `qy vI nhIN cfiVHaf hY.
imstr nobl ny aKIr ivc ikhf ik BfvyN ieh iksy vI dyÈ dI mrËI `qy inrBr krdf hY ik Ausny ieMtrpol ƒ kdoN jfxkfrI dyxI hY pr jy mIzIey ƒ idwqI jfxkfrI TIk hY qF Pyr ieh ieMtrpol ƒ ikAuN nhIN idwqI geI. Bfrq ny muMbeI bMb DmfikaF dI afV `c jy pfiksqfn `qy hmlf krn dI koeI ‘ÈYqfn Xojnf` bxfeI hoeI sI qF ieAuN jfpdf hY ik amrIkf aqy cIn dI ‘srgrm dÉl aMdfËI` ny Gto-Gt hfl dI GVI ies ƒ ËrUr TwlH pf idwqI hY.
ÈmÈIr-ey-Éflsf qy eyk nUr Éflsf ÌOj dy pMjfb pRDfn igRÌqfr
qlvMzI sfbo, 6 jnvrI (rxjIq isMG rfjU) : apxy afp ƒ iswK pMQ df numfieMdf khfAuNdI ÈRomxI akflI dl dI srkfr dy mUMh qoN pMQk nkfb AudoN qfr-qfr ho igaf jdoN Aus dI puils ny sRI akfl qÉq sfihb vloN zyrf isrsf pRymIaF ivruD jfrI hukmnfmy df pflx krvfAux aqy pMjfb ivc pRymIaF vloN dubfrf siqsMg ÈurU krn qoN rokx leI jdo jihd kr rhIaF swB qoN pRmuwK do Dfrmk jQybMdIaF dy pRmuwK afgUaF ƒ ies leI Qfxy zwk idqf qF ik Auh zyrf pRymIaF vloN krvfeI jfx vflI ‘crcf` ivc ivGn nf pf skx. pRfpq jfxkfrI anusfr srdUlgVH ksby ivc zyrf isrsf pRymIaF vloN ‘nfm crcf` krn df pRogrfm AulIikaf igaf sI. mfhOl ivgVn dy afsfr dyKidaF pRymIaF ivroDI jQybMdIaF sMq bfbf bljIq isMG dfdU sfihb dI srpRsqI vflI ÈmÈIr-ey-Éflsf ÌOj dy sUbfeI afgU BfeI arivMdr isMG soZI aqy qÉq sRI dmdmf sfihb dy syvfdfr igafnI blvMq isMG nMdgVH dI agvfeI vflI ‘eyk nUr Éflsf ÌOj` dy pMjfb pRDfn BfeI blijMdr isMG ny pihlf puils ƒ sUcnf dyxI byhqr smJI. hwd AudoN ho geI jdoN srdUlgVH dy aYs[aYc[E[ myjr isMG ny pRymIaF ivruD BVkfAU kfrvfeI bdly koeI kdm cukx dI bjfey dovF iswK afgUaF ƒ ieh kihMidaF igRÌqfr kr ilaf ik ‘‘asIN qF quhfƒ rfq ƒ GroN cukxf sI, Èukr hY qusIN afp hI af gey.`` puils ny muËrmF vFg afgUaF qoN AunHF dy mobfeIl Koh ley qy hvflfq `c zwk idqf. dyr Èfm pqf lgidaF hI sMq smfj pRmuwK sMq bfbf bljIq isMG dfdU sfihb ny igRÌqfrIaF dI inMdf kridaF puils kfrvfeI ƒ akfl qÉq dy hukmnfmy dI AulMGxf disaf. AunHF ikhf ik srkfr iswKF ƒ bÊfvq leI mjbUr kr rhI hY. AunHF ikhf ik jykr iswK afgUaF ƒ qurq nf Cwizaf igaf qF srkfr nqIjy Bugqx leI iqafr rhy. AunHF pMjy jQydfrF ƒ apIl kIqI ik Auh cuwp bYTx dI bjfey pRymIaF dIaF kfrvfeIaF rokx vflIaF jQybMdIaF dy nfl KVn qfik pRyrnf lY ky iswK pRymIaF dI hr kfrvfeI rokx leI iekjut ho skx. ies sbMDI ‘eyk nUr Éflsf ÌOj` dy srpRsq jQydfr nMdgVH nfl sMprk keI koiÈÈF bfad vI nhIN ho sikaf. iswK hlikaF `c igRÌqfrIaF nfl BfrI nfrfËgI pfeI jf rhI hY.
mohisnHf ikdveI dI mIitMg `c BwTl qy ky[ pI[ ƒ Jtkf
BwTl ƒ ikhf zispln ivwc rih ky kMm kro
cMzIgVH, 6 jnvrI (hrIÈ cMdr bfgFvflf)-pMjfb pRdyÈ kFgrs kmytI hylmyl kmytI dI bIqI rfq hoeI mIitMg ivwc pMjfb ivwc pfrlImYNt dIaF coxF sbMDI aqy kyNpyn kmytI krn sbMDI sfry aKiqafr kYptn amirMdr isMG ƒ dovyN kfrn pMjfb asYNblI ivwc afpojIÈn dI nyqf bIbI rfijMdr kOr BwTl ƒ sB qoN vwzf Jtkf lwgf hY jy ipCly keI idnF qoN kYptn amirMdr isMG ivruwD aMnf-DuMd kiQq qOr qy glq pRcfr aqy doÈ lgf rhI sI.
bIqI rfq idlI ivwc kFgrs qylmyl kmytI dI mIitMg pMjfb mfmilaF bfry pfrtI dI ieMcfrj bIbI mohisdf ikdyveI dI pRDfngI hyT hoeI sI. ies mIitMg ivwc pfrtI hfeIkmFz ny pMjfb dy afgUaF ƒ afpxy mqByd Bulf ky iekwTy cwlx dI hmfieq kIqI ik Au iewk dUsry iKlfP qohmqbfjI qoN guryj krn. mIitMg ivwc kYptn amirMdr isMG ƒ cox pRcfr qyj krn dI aqy hor aYktbIj krn dI pUrI KuwlH dy idwqI hY. kYptn ƒ ieh ikhf ik Auh bfkI afgUaF ƒ nfl lY ky cwlx. ies qrHF bIbI rfijMdr kOr BwTl aqy pMjfb pRdyÈ kFgrs kmytI dy pRDfn mihMdr isMG ky[ pI[ hux cox ivwc kYptn amirMdr isMG dI lIzriÈp hyT cwlxgy aqy AuhnF dIaF smyN-smyN isr hdfieqF ƒ mMnxgy. mIitMg dI kfrvfeI bhuq idlcsp qy krItIkl sI dwisaf igaf hY ik jdoN bIbI rfijMdr kOr BwTl ny kYptn amirMdr isMG ivruwD bolx lwgI qF bIbI mohisn ikdvfrI ny AuhnF ƒ cuwp krvff idwqf qy kih idwqf kYptn dy ivruwD kys lgfAux qoN bgYr hor koeI gwl hI hY. pfrtI dI mËbUqI bfry gwlbfq kIqI. AuhnF bIbI BwTl ƒ ikhf ik Auh zispln ivwc rih ky kMm krn iewk dUjy ivruwD qoN hmqbfjI bMd krky pfrtI dI mËbUrI leI kMm kro. pMjfb dy sfbkf ivwq mMqrI suirMdr isMglf vI kYptn amirMdr isMG ivruwD bolx lwgy. AuhnF ƒ vI cuwp krky ibTf idwqf. ies qrHF qflmyl kmytI dI mIitMg ivwc mihMdr isMG ky[ pI[ dI vI Kfs suxvfeI nhIN hoeI. isrP kYptn amirMdr isMG dI agvfeI hyT pfrlImYNt dIaF coxF dIaF iqafrIaF krn dy afdyÈ idwqy gey hn. pqf lwgf hY ik qflmyl kmytI dI mIitMg ivwc iksy vI kFgrsI nyqf ƒ dÈxbfËI lgfAux qoN prhyj krn leI ikhf. kul imlf ky ies mIitMg ivwc kYptn amirMdr isMG df hwQ AuWpr irhf hY. kFgrs hfeI kmFz ny sfry AuhnF nyqfvF ƒ spwÈt kr idwqf hY ijnHF ny afpxI iqwKI sur kYptn amirMdr isMG ivruwD kIqI hoeI hY ik Auh zispln ivwc rih ky pfrtI ivwc kMD krn nhIN qF BivwK ivwc AunHF ƒ mfVy nqIjy Bugqxy pYsy dyvygI
isMglf ƒ vI JfVky ibTf idwqf
pMjfb dy sfbkf muwK muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG dy iksy smyN bhuq hI nËdIk rhy aqy pMjfb dy sfbkf ivwq mMqrI suirMdr isMglf dI qflmyl kmytI dI mIitMg ivwc kYptn ivruwD kuJ bolky doÈxbfËI lgfAux lwgy qF bIbI mohisnf ikdvfeI ny JfVky ibTf idwqf ik iksy dI bx ky vI rho. ies qrHF AunHF ƒ vI kYptn ivruwD bolx nf idwqf.
sbUq BrosyXog nhIN, nvIN idwlI jMg dI ieCuwk jfp rhI hY : ËrdfrI
ieslfmfbfd, 6 jnvrI : pfiksqfn ny muMbeI hmilaF bfry Bfrq vloN muheIaf krfey gey sbUqF ƒ iswDy qOr `qy aZukvyN krfr idqf aqy nvIN idwlI Auqy iÉwqy ƒ jMg vl Dkylx df doÈ lgfieaf. BfrqI sbUqF ƒ rwd krn ivc ieslfmfbfd ƒ isrÌ 24 GMty hI lwgy. ienHF sbUqF ivc ieko-iek iËMdf igRÌqfr kIqy gey aiqvfdI ajml kfsb df iekbflIaf ibafn, muMbeI ivc mOjUd aiqvfdIaF aqy pfiksqfn ivc bYTy AunHF dy mflkF ivcfly sYtylfeIt Ìon Auqy hoeI gwlbfq df vyrvf aqy hor smwgrI Èfml sI ijs ƒ somvfr ƒ guaFZI dyÈ ƒ ieslfmfbfd aqy nvIN idwlI dohF sQfnF Auqy sONipaf igaf sI. ies dy nfl hI pfiksqfn ny Bfrq `qy iÉwqy ƒ jMg vl Dkylx df doÈ lgfieaf. pfiksqfn ny nvIN idwlI ivc muwK mMqrIaF dy sMmyln ivc pRDfn mMqrI vloN idqy gey ibafn Auqy vI nfrfËgI pRgtfeI ijs ivc AuunHF ny ieslfmfbfd `qy aiqvfd dI vrqoN rfj dI ivdyÈ nIqI dy Bfg vjoN krn df doÈ lgfieaf sI. nYÈnl asMblI dI ivdyÈ mfmilaF bfry kmytI sfhmxy pyÈ huMidaF ivdyÈ rfj mMqrI milk aihmd Éfn aqy ivdyÈ skwqr slmfn bÈIr ny somvfr ƒ Bfrq vloN muMbeI hmilaF nfl sbMDq muheIaf krfey gey sbUqF dI BrosyBogqf `qy svfl AuTfey. iesy dOrfn ieslfmfbfd qoN pRfpq hor ÉbrF muqfbk pfiksqfn dy rfÈtrpqI afisÌ alI ËrdfrI ny Bfrq dy pRDfn mMqrI vloN pfiksqfn ivroDI idqy ibafn qoN qurq bfad aÌÊfinsqfn dOrf rwd kr idqf aqy cotI dy ÌOjI aqy isafsI afgUaF nfl mIitMgF kr ky iÉwqy ivc surwiKaf ieMqËfm df bfry gwlbfq kIqI. AunHF dOrf rwd krn ipCoN pRDfn mMqrI XUsuÌ rËf iglfnI aqy ²ÌOj muKI qnvIr mihmUd aihmd nfl hMgfmI gwlbfq kr ky srhwdF Auqy surwiKaf dsiqaF dI qYnfqI df jfieËf ilaf. srkfrI ibafnF muqfbk ËrdfrI ƒ ÌOj muKI ny ÌOjI afpryÈn dI iqafrI bfry disaf hY. tYlIvIËn Auqy jfrI kIqIaF geIaF ÉbrF muqfbk ËrdfrI ny zf[ mnmohn isMG dy AunHF doÈF ƒ iblkul nfkfr idqf hY ijnHF ivc zf[ isMG ny nvIN idwlI ivc ikhf ik pfiksqfn aiqvfd ƒ XkInn qOr `qy pRPulq kr irhf hY. pfiksqfn dI hvfeI ÌOj dy muKI df kihxf hY ik AunHF dIaF ÌOjF afpryÈn leI cOks kr idqIaF geIaF hn. ies qoN pihlF ËrdfrI ny awj svyry aÌÊfinsqfn dy dOry `qy kfbul phuMcxf sI pr BfrqI pRDfn mMqrI dy ibafn qoN bfad AunHF ieh dOrf rwd kr idqf.
Bfrq aqy pfik ivckfr kUtnIqk srgrmIaF `c cfxck afeI qyËI
nvIN idwlI, 6 jnvrI : Bfrq aqy pfiksqfn ivcfly kUtnIqk srgrmIaF acfnk qyË ho geIaF hn. dohF dyÈF ivcfly qnfa vDdf ivKfeI dy irhf hY. pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ny pfiksqfn ivruD rveIaf sÉq kridaF awj ikhf ik Auh aiqvfd dI ivdyÈ nIqI dy rUp ivc vrqoN kr irhf hY aqy muMbeI aiqvfdI hmilaF dy keI sbUq ies gwl df sMkyq dy rhy hn ik hmilaF ivc AuQoN dIaF srkfrI ÉuÌIaf eyjMsIaF df smrQn irhf hY. aMdrUnI surwiKaf Auqy dyÈ dy sfry rfjF dy muwK mMqrIaF dI bYTk df AudGftn kridaF apxy 30 imMtF dy BfÈn ivc zf[ mnmohn isMG ny ikhf ik iehI nhIN pfiksqfn ivc aiqvfdI ZFcy dy mohrI Bfrq ivc aiqvfdIaF dI GuspYT dy dUjy hwQ kMizaF dI vI vrqoN kr rhy hn. nypfl aqy bMglfdyÈ dy rsqy aiqvfdIaF dI GuspYT krvfeI jf rhI hY. kMtrol lfeIn rfhIN vI ies qrHF dIaF gqIivDIaF pUrI qrHf bMd nhIN hoeIaF hn. AunHF ikhf ik pfiksqfn dI kmËor srkfr ÊYr-ËuMmyvfrfnf ivvhfr kr rhI hY. aiqvfdI hmilaF sbMDI sfzIaF keI mMgF Auqy pfiksqfn dI pRqIikiraf ies df sbUq hY. pRDfn mMqrI ny ikhf ik ijhVy dyÈ aiqvfd ƒ ivdyÈ nIqI dy qOr `qy vrq rhy hn, aMqrrfÈtrI brfdrI ƒ nf isrÌ AunHF dI inMdf krnI cfhIdI hY sgoN AunHF ƒ nfkfr vI dyxf cfhIdf hY. AunHF ikhf ik dyÈ leI ieh muÈkl smF hY, aiqvfd ƒ bfhroN smrQn idqf jf irhf hY. bMglfdyÈ sbMDI AunHF ikhf ik pUrb Auqr dy aiqvfdIaF ƒ guaFZI dyÈ ivc pnfh idqI jf rhI hY. pRDfn mMqrI ny ikhf ik pfiksqfn apxI DrqI qoN Bfrq ivruD aiqvfdI GtnfvF aMjfm dyx vfilaF ƒ kfbU krn dI QF ieDr-AuDr dIaF gwlF kr irhf hY. AunHF ikhf, ‘‘pr pfiksqfn vloN apxfey jf rhy ienHF hwQkMizaF qoN GbrfAux dI QF sfzI surwiKaf qy eykqf hor mËbUq hovygI, sfzf dyÈ bfhrI aqy aMdrUnI surwiKaf dohF qrHF dIaF cunOqIaF ƒ hfr dyx leI pRqIbwD hY. muMbeI hmilaF sbMDI AunHF ikhf ik ijs XojnfbwD aqy ÌOjI qrIikaF nfl ieh hmlf hoieaf hY, Aus ƒ pfiksqfn ivc srkfrI eyjMsIaF df kuwJ smrQn ËrUr imilaf hovygf.`` pfiksqfn dy ivvhfr Auqy duwK pRgt kridaF AunHF ikhf ik sfzI ivdyÈ nIqI sihXogI guaFZIaF dI ÉfihÈ nfl lYs hY pr asIN apxy cMgy guaFZIaF dI inÈfndyhI nhIN kr skdy aqy BUqkfl ivc vI pfiksqfn vrgy kuwJ dyÈ Bfrq ivruD mfVI Bfvnf rKx vfly aiqvfdIaF aqy aijhy hI hor ansrF ƒ ƒ Èih aqy pnfh idMdy afey hn. Bfrq ivc aiqvfd dy vDdy hmilaF aqy AunHF vloN afDuink qknIk vrqy jfx dy mwdynËr pRDfn mMqrI ny ies nfl nijwTx leI iek sQfeI sMkt pRbMD grup gTq kIqy jfx df sUJfa idqf. AunHF ikhf ik aijhf grup gTq krn df smF af igaf hY. pRDfn mMqrI ny ikhf, ‘‘ieh icMqf ËrUr sqf rhI hY ik ies qrHF dy hmilaF dy ÉqiraF ƒ nfkfm krn ivc dyÈ dI surwiKaf pRxflI nfkfÌI hY aqy ies gwl dI vI inKyDI kIqI jf skdI hY ik aiqvfdI surwiKaf afAux vfly ÉqiraF nfl nijwTx leI ijhVI afDuink pRxflI, hiQafrF aqy AupkrnF dI loV hY, AunHF dI Gft hY. AunHF mMinaf ik sfÌ hY ik qknIkI aqy mnuwKI dovyN rsiqaF `qy ÉuÌIaf jfxkfrIaF ƒ pRfpq krn vflI pRxflI ƒ asrdfr bnfAux dI loV hY. AunHF ikhf ik sfzy surwiKaf dsiqaf ƒ muheIaf krfey jf rhy hiQafrF aqy isKlfeI dI vI smIiKaf kIqy jfx dI loV hY. mnmohn isMG ny ikhf ik aiqvfd nfl nijwTx leI bhuq kuwJ kIqy jfx dI loV hY. kyNdr aqy rfj srkfrF dohF ƒ qurq asrdfr aqy Tos pRqIbDqf nfl ies kfrj ƒ aMjfm dyxf pvygf. AunHF pfiksqfn ƒ inÈfnf bxfAuNidaF ikhf ik ËmIn dy rsqy aiqvfdIaF dI GuspYJ krfAux dy nfl-nfl hux smuMdrI rsiqaF dy ivklp vI lwBy jf rhy hn. asIN kuwJ ieMtrsYptr sQfpq kIqy. hflFik krfcI qoN smuMdr rfhIN afey 10 pfiksqfnI aiqvfdIaF dI gwlbfq ƒ asIN iËMdf igRÌqfr krn ivc asÌl rhy. muMbeI hmilaF ivc pfiksqfl df hwQ hox dI gwl df kOmFqrI BfeIcfry ƒ sbUq dyx qoN iek idn bfad pRDfn mMqrI ny ikhf ik ieh hmlf pfiksqfn afDfrq lÈkr-ie-qoiebf ny kIqf hY.
ieËrfiel ny hmly rokx qoN kIqf ienkfr
gfËf istI, 6 jnvrI : hmfs iÉlfP gfËf istI ivwc ieËrfiel dy hmly awj qVky hor qyË ho gey hn jdik ieËrfiel srkfr ny lokF dy mfry jfx `qy hmly rokx dIaF apIlF ƒ tfl idwqf. PrFs dy rfÈtrpqI inkols srkoËI jMgbMdI dI nvIN apIl dI agvfeI kr rhy hn. sUqrF df kihxf hY ik ieËrfielI hmilaF ivwc Gwto-Gwt 555 iPlsqInI mfry gey hn. ieËrfielI mMqrIaF ny Ëor idwqf hY ik kwtVpMQIaF dy rfkt hmilaF ƒ rokx leI AuhnF dy hmly jfrI rihxgy. sQfink invfsIaF df kihxf hY ik hYlIkfptrF nfl iBafnk hmly kIqy gey aqy ieËrfielI tYNk goly brsfAuFdy oey gfËf istI dy sYjyXf iËlHy ivwc dfÉl kr gey. hmfs ny ikhf ik sYjyXf iËlHy ivwc Aus ny swq tYNkF `qy imËfiel hmly kIqy hn aqy 10 ieËrfielI sYinkF ƒ mfr suwitaf aqy lgpg 30 ËKmI ho gey hn.
BfrqI hmly dI siQqI `c pfik `c ijhfd df Ìqvf jfrI
ieslfmfbfd, 6 jnvrI : Dfrmk ivdvfnF dy iek guwt ny Pqvf jfrI kr ky ikhf hY ik dyÈ `qy Bfrq dy iksy hmly dI siQqI ivc ijhfd pfiksqfn dy hr nfgirk df krwqv hovygf. ieh Ìqvf qihPUË-ey-nmUs-ey-irsflq mhfj duafrf kwlH lfhOr dy jfmIaf nfeImIaf syimnrI ivc afXojq iek sMmyln ivc jfrI kIqf igaf. ies bYTk dI pRDfngI kyNdrI mMqrI nurUl hk kdrI ny kIqI. ieh bYTk ‘jMg sbMDI BfrqI DmkI` dI siQqI `qy surwiKaf icMqfvF `qy ivcfr vtFdry leI kIqI geI sI. Dfrmk nyqfvF duafrf jfrI iek ibafn ivc ikhf igaf hY ik Bfrq dy hmly dI siQqI ivc ijhfd hr pfiksqfnI df krqwv hovygf. ies dy nfl hI ikhf igaf hY ik Bfrq dy nfl tkrfa dI siQqI ivc pfiksqfn srkfr pwCmI sImf `qy awqvfd ivruwD jMg ivc amrIkf df smrQn krnf bMd kry.
sMmyln ivc mMg kIqI geI ik pfiksqfn ƒ BfrqI dbfa vwl iDafn nhIN dyxf cfhIdf aqy iek KudmuÉqfr dyÈ dy ihsfb nfl sfhspUrn qy suqMqr kdm cuwkxf cfhIdf hY. AunHF ikhf ik srkfr ƒ pfiksqfn ivruD BfrqI sfijÈ df dunIaF dy sfhmxy prdfÌfÈ krnf cfhIdY. ibafn anusfr ivdvfnF ny ies gwl `qy Ëor idwqf ik pfiksqfn dI prmfxU smrwQf df AudyÈ iksy ivdyÈI hmly dI siQqI ivc dyÈ dI surwiKaf inÈicq krnf hY. ies ivc ikhf igaf hY ik pfiksqfn afpxy prmfxU ivigafnkF Éfskr al kdIr Éfn df snmfn krdf hY. sMmyln ivc kyNdrI mMqrI kdrI qoN ielfvf vwK-vwK rfjnIqk dlF dy nyqfvF ny vI Bfg ilaf.
Ebfmf dy shuM cuwkx dI KuÈI `c iswK smUh krygf pRogrfm
vfiÈMgtn, 6 jnvrI : amrIkf df iswK smUh rfÈtrpqI dy rUp `c brfk Ebfmf dy shuM cuwkx dI KuÈI ivc vfiÈMgtn `c 20 jnvrI ƒ iek pRogrfm krygf, ijs `c AunHF BfrqI amrIkIaF ƒ snmfnq kIqf jfvygf, ijnHF ny cfr nvMbr dIaF coxF `c Ebfmf dI ijwq `c mhwqvpUrn BUimkf inBfeI.
ies smfroh dy muwK pRbMDk gurvIx vohrlf ny ikhf ik Ebfmf dy leI krvfieaf jfx vflf ieh smUihk pRogrfm, ijnHF lokF ƒ ies smfroh `c snmfnq kIqf jfvygf ,AunHF `c sonl Èfh aqy afrqI rfey Èfml hY. sonl Ebfmf dy leI ink rYQz dI agvfeI `c dwKx eyÈIaf dy sudurv KyqrF nfl sbMDq mfmilaF dI 15 mYNbrI trFjIÈn tIm `c Èfml hY jdik afrqI zrXuk XUnIvristI `c pytYNt kfƒn dI pRoÌYsr hY aqy Auh hfvrz lfa skUl `c Ebfmf dI sihpfTI sI.
smfroh `c iÌlpIn amrIkI ieMmIgRyt cfrmyn mnFslf ƒ vI snmfnq kIqf jfvygf, ijnHF ny Ebfmf dy leI amrIkI vot tIm `c rfÈtrI inrdyÈk dy rUp `c kMm kIqf sI.
somvfr, 5 jnvrI, 2009
kudrqI KyqI nfl dyÈ gMBIr mMdI `c Psygf
cMzIgVH, 4 jnvrI (aYs[aYs[ brfV): pMjfb iksfn kimÈn vloN iqafr kIqI qfËf rIport `c spwÈt kIqf igaf hY ik jy KyqI isrÌ kudrqI ZMgF nfl kIqI jFdI hY aqy KfdF qy kIVymfr dvfeIaF dI vrqoN nhIN kIqI jFdI qF anfj dy Auqpfdn `c 30 qoN 35 imlIan tn anfj df Auqpfdn Gwt hovygf. sO kroV qoN vwD dI afbfdI vfly dyÈ `c anfj dy Auqpfdn `c ieMnI igrfvt afAuxf smuwcy dyÈ dy arQcfry ƒ ihlf ky rwK dyvygI. dyÈ kol ieMnI smrwQf nhIN ik Auh hr vrHy 25-30 imlIan tn anfj dI brfmd kr sky. iksfn kimÈn ny srkfrF ƒ sucyq kIqf hY ik jo dyÈ awj KfdF qy kIVymfr dvfeIaF dI vrqoN kr ky isMjfeI vfly 40 ÌI sdI rkby ivcoN anfj dI apxI loV muÈkl nfl hI pUrI krdf hY, Auh Auqpfdn `c ieMnI igrfvt ikvyN brdfÈq kr skygf? ies qrHF krn nfl dyÈ anfj dy gMBIr sMkt `c Ps jfvygf. dUjy pfsy jYivk KyqI dy hmfieqIaF ny ies rIport ƒ kYmIkl KfdF iqafr krn vflIaF kMpnIaF vloN iqafr krvfeI geI rIport disaf hY aqy ikhf hY ik inrpwK mfhrF dIaF rIportF iblkul hor qsvIr pyÈ krdIaF hn. AuNj vI kYmIkl KfdF ny pMjfb ƒ kYNsr aqy cmVI rog vrgIaF bImfrIaF aqy pfxI ËmIn ivc bhuq hyTF cly jfx vrgIaF bImfrIaF qy aOkVF ivc Gyr ky rwK idqf hY. pr ienHF ieqrfËF vl koeI iDafn nf dyNdy hoey iksfn kimÈn ny spwÈt kr idqf hY ik kudrqI ZMgF nfl KyqI kr ky dyÈ apxI anfj dI loV iksy vI qrHF pUrI nhIN kr skygf aqy hux dyÈ dI ieh mjbUrI bx geI hY ik Éfs kr ky anfj dy Auqpfdn leI kYmIklF dI vrqoN kIqI jfvy. iksfn kimÈn dI ieh rIport pMjfbI KyqIbfVI XUnIvristI, luiDafxf dI ipCly iqMn virHaF dI Koj aqy kimÈn dy apxy qjribaF `qy afDfrq hY. rIport `c spwÈt kIqf igaf hY ik kxk aqy Jony dI KyqI leI kYmIknf dI vrqoN koeI Éqry vflI gwl nhIN ikAuNik kxk dy afty qoN iqafr hr iksm dI Éurfk cMgI qrHF pkfeI jFdI hY. iesy qrHF cOl vI pkf ky hI KfDy jFdy hn. ies pRikiraf nfl kYmIklF df koeI vI burf asr nhIN rihMdf. iPr vI kimÈn ny suJfa iqdf hY ik kYmIklF dI vrqoN leI Koj kr ky ies dI smrwQf qYa kIqI jfvy qF jo iksfn aMnHyvfh kYmIklF dI vrqoN nf krn. rIport `c disaf igaf hY ik sbËIaF, PlF, zyarI aqy poltrI afid `c kudqrI ZMg apnfAux dI ËrUrq hY ikAuNik kYmIklF df asr duD aqy mIt `c iËafdf afAuFdf Y qy ies df asr vI mnuwKF `qy iËafdf huMdf hY. anfj Auqpfdn leI kYmIklF dI vrqoN hux dyÈ leI iek nf tfly jfx vflI mjbUrI hY. rIport muqfbk jy kYmIklF vI vrqoN qoN bÊYr KyqI kIqI jFdI hY qF dyÈ anfj dy gMBIr sMkt `c Ps jfvygf. iksfn kimÈn ny spwÈt kIqf hY ik kxk aqy Jony df Auqpfdn dyÈ dy AunHF ihwisaF ivc hI huMdf hY, ijQy isMjfeI dIaF shUlqF hn, Éfs kr ky pMjfb aqy hirafxf ivc. pMjfb ivc ies smyN bhuigxqI Coty qy drimafny iksfnF dI hY, ijnHF kol do eykV qoN lY ky 10-15 eykV qk ËmIn hY. ieh iksfn kYmIklF dI vrqoN qoN bÊYr nf sfl `c do ÌslF lY skdy hn, nf pUrf Auqpfdn aqy nf hI apxf guËfrf kr skxgy. ies qrHF pMjfb df iksfn ibnF kYmIklF qoN KyqI bfry soc vI nhIN skdf. pMjfb dI 60 ÌI sdI afbfdI KyqI `qy inrBr hY. rIport `c ieh vI disaf igaf hY ik dyÈ dI kul 14 eykV hYktyar ËmIn `c KyqI huMdI hY. ies ivcoN 40 ÌI sdI ËmIn isMjfeI shUlqF vflI hY aqy 60 ÌI sdI ËmIn brfnI hY ijs ivc KyqI bfirÈF `qy afDfrq hY. pMjfb `c 96 ÌI sdI rkbf isMjfeI vflf hY. jy kudrqI ZMgF nfl KyqI kIqI jFdI hY qF ieko Ìsl `c Jony df Auqpfdn 25 ÌI sdI Gwt hovygf aqy kxk df Auqpfdn 60 ÌI sdI qk Gtygf. ieh vI qF jy pMjfb dI sO ÌI sdI dysI Kfd, Jony dI prflI, kxk dI qUVI aqy ÌslF dI hor rihMd-KUMhd dI Kfd bxf ky KyqI leI vrqI jfvy. ies qrHF krn nfl dyÈ dy isMjfeI vfly ielfikaF `c anfj df Auqpfdn 25 qoN 30 imlIan qk Gtygf. rIport `c ieh vI disaf igaf hY ik ies smyN isMjfeI vfly ielfikaF `c sfl ivc do ÌslF leIaF jFdIaF hn jdik kudqrI ZMg nfl isrÌ iek hI Ìsl leI jf skygI. ies Ìsl nfl Auqpfdn hor vI Gtygf. ieh vI disaf igaf hY ik 74 ÌI sdI anfj Auqpfdn isMjfeI vfly ielfikaF ivc huMdf hY. iksfn kimÈn ny ieh rIport ies leI iqafr kIqI hY ikAuNik dyÈ dy vwK-vwK ihwisaF ivcoN afvfË AuT rhI sI ik jYivk KyqI ƒ apxfieaf jfvy. kimÈn ny ies muwdy `qy Koj krvfeI qF Aukq qwQ sfhmxy afey
gfËf ivc ËmInI lVfeI ÈurU
YXyrUÈylm, 4 jnvrI : ieËfrfeIlI ÌOj ÌlsqIn ivc iswDy qOr `qy dfÉl ho geI hY. ies dy nfl hI hvfeI hmilaF dy nfl-nfl ieËrfeIl ny gfËf Auqy ËmInI hmlf vI ÈurU kr idqf hY. ieËrfeIl dIaF ÌOjF aqy hmfs sMgTn dy lVfikaF ivcfly ho rhI Ëbrdsq lVfeI ivc mrn vfilaF dI igxqI 500 dy krIb phuMc geI hY. awj hvfeI aqy ËmIny hmilaF ivc 23 ÌslqInI mfry gey. ienHF ivc iqMn hmfs dy cotI dy afgU vI sn. ieËrfeIl ny gfËf dy do ielfikaF Auqy ËmInI hmlf kIqf hY. gfËf dy muwK ÈfipMg ielfky ivc hmlf kr ky ieËrfeIl ny pMj ivakqIaF ƒ mfr suitaf jdik ieQy drjnF ivakqI ËÉmI hoey. ÌlsqInI Ébr eyjMsI dIaF ÉbrF muqfbk ilbryÈn afÌ ÌlsqIn dy afgU muhMmd afibd bfrbÉ dy Gr Auqy hmlf kIqf igaf ijs ivc AunHF dI mOq ho geI aqy cfr hor ivakqI hlfk ho gey. bfrbÉ dy ipqf aqy do BrfvF dI vI mOq ho geI. ieËfreIlI ÌOj aqy hmfs dy lVfky hux gfËf pwtI ivc afhmo-sfhmxy hn. dohF ivcfly ËmInI lVfeI ÈurU ho cukI hY aqy 30 ieËrfeIlI ÌOjI vI gMBIr ËÉmI hoey hn ijnHF ivcoN do dI hflq nfËuk bxI hoeI hY. sincrvfr ƒ ieËrfeIlI ÌOj ny gfËf pwtI dy AuqrI ielfky ivc dfÉl hoxf ÈurU kr idqf sI. ieËfrfeIlI tYNk gfËf pwtI ivc dfÉl huMdy vyKy gey aqy srhwdI ielfikaF ivc ÌfieirMg aqy DmfikaF dIaF afvfËF vI suxfeI dy rhIaF sn. ieËrfeIl df apxI ies kfrvfeI bfry kihxf hY ik gfËf pwtI ivc ÌOj df dfÉlf aqy ËmInI lVfeI ies leI ÈurU kIqI jf rhI hY qfik gfËf dy AunHF ihwisaF `qy kfbU kIqf jf sky ijnHF dI vrqoN hmfs dy ktVpMQI ieËrfeIl `qy hmilaF leI kr rhy hn. dUjy pfsy sMXukq rfÈtr surwiKaf kONsl dI iek hMgfmI bYTk pUrI siQqI dI smIiKaf krn leI swdI geI ijhVI ibnF iksy pRsqfv jF sihmqI qoN hI Éqm ho geI. ies qoN pihlF sMXukq rfÈtr jnrl skwqr bfn kI mUn ny ikhf ik ieËrfeIl ƒ qurq gfËf pwtI ivc apxI ËmInI kfrvfeI rok dyxI cfhIdI hY. bfn kI mUn ny disaf ik AunHF ny ieËrfeIl dy pRDfn mMqrI eyhud Elmrt nfl gwlbfq kIqI hY aqy zuMGy duK df pRgtfvf kIqf hY. ieËrfeIl iÌlhfl pUrI qrHF jMg lVn dy rONa ivc ivKfeI dy irhf hY. ieËrfeIl dy riKaf mMqrI eyhud brfk ny ikhf hY ik ËmInI kfrvfeI lMby smyN qk jfrI rih skdI hY. ieËrfeIl ny ikhf ik hmfs vwzI iqafrI kr cukf hY aqy ies nfl nijwTx leI sMGrÈ lMbf smF cwl skdf hY. AunHF ikhf ik hmfs ny ies qoN ielfvf koeI hor ivklp nhIN Cizaf. eyhud brfk ny ikhf ik AunHF df dyÈ jMg nhIN cfhuMdf pr apxy nfgirkF ƒ hmfs dy rfkyt hmilaF leI vI nhIN Cwz skdf.²ieËrfeIl ny hËfrF dI igxqI ivc apxy rfKvyN ÌOjIaF ƒ iqafr rihx dy hukm idqy hn ikAuuNik AunHF df mMnxf hY ik ieh lVfeI lMby smyN leI cl skdI hY. hmfs aiDkfrIaF ny vI ieËrfeIl ÌOj dy ÌlsqIn ivc dfÉl hox dI puÈtI kIqI hY aqy nfl hI ikhf hY ik Aus ƒ gMBIr nqIjy vyKx ƒ imlxgy. ËmInI lVfeI dy nfl-nfl tYlIvIËn qsvIrF qoN sfÌ hY ik hvfeI hmly vI jfrI hn. ies qoN pihlF awT idnF qoN cwl rhy hmilaF ivc pihlI vfr ieËrfeIlI ÌOj ny qopF dI vrqoN kIqI hY. qopF dI vrqoN gfËf ivc ieËrfeIlI ÌOj dI ËmInI kfrvfeI dI iqafrI dy rUp dyiKaf jf irhf sI. hmfs ivruD kIqy jf rhy hmilaF ivc hux qk 400 qoN iËafdf ivakqI mfry jf cuky hn.
BfeI rfm isMG dOx klF dI brsI mOky iswK sMGrÈ nfl sbMiDq isMGF df snmfn
BfeI rfm isMG dOx klF dI mfqf hrbMs kOr ƒ snmfinq krdy hoey BfeI hrpfl isMG cImf qy hor.
ÌiqhgVH sfihb 4 dsMbr- iswK sMGrÈ dy ÈhId BfeI rfm isMG dOx klF dI brsI AunHF dy ipMz dOx klF ivKy mnfeI geI. ies mOky iswK sMGrÈ nfl sbMiDq ÈhIdF dy pirvfrF ƒ vI smfinq kIqf igaf. ies mOky phuMcy ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI dy pRËIzIam mYNbr BfeI hrpfl isMG cImf ny ikhf ik ÈhIdF dy idn mnfAuxy Ausy hflq ivc sÌl ho skdy hn jykr asIN AunHf dI soc `qy shI ZMg nfl pihrf pihrf idMdy rhIey. AunHF ikhf ik ijs afdrÈ dI pRfpqI leI AunHF ny ÈhIdIaF idwqIaF Auh ajy aDUrf hY qy Aus dI pUrqI Éflsf pMQ ny sRI gurU gRMQ sfihb jI dI ivcfrDfrf anusfr cl ky krnI hY. ies mOky ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI vloN ÈhId BfeI rfm isMG dy pirvfr ƒ ivsyq qOr `qy snmfinq kIqf igaf. ies mOky hornF qoN ielfvf ÈhId BfeI gurmIq isMG bwbr, qyijMdr isMG gorf nQfxf, mnjIq isMG nQfxf, bldyv isMG biTMzf, gurmyl isMG cwk bKqU, blivMdr isMG bult (qlvMzI aklIaF), hirMdr isMG tfhlf sfihb, bldyv isMG bwbr (PUl), hrjIq isMG bwbr (PUl), gurmyl isMG mylf bwbr (rfeypur), aqid ÈhId pirvfrF ƒ snmfinq kIqf igaf. ies qoN ielfvf iswK sMGrÈ dOrfn BfrqI hkUmq df qÈwdd Jwlx vfly s[ ajyb isMG mMzyr, gurnfm isMG bMzflf, svrn isMG kotDrmU, suirMdr isMG nQfxf, gurmIq isMG pUhlf afid isMGF df vI snmfn kIqf igaf. smfgm ivc ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI dy pitaflf ijlHy dy afgU s[ nOoinhfl isMG, ÌiqhgVH sfihb qoN plivMdr isMG qlvfVf, aqy prmjIq isMG mMzOlI vI hfËr hoey.
aYqvfr, 4 jnvrI, 2009
DmkIaF qoN qrilaF `qy afieaf Bfrq .. ieËrfeIlI ÌOjF qyËI nfl gfËf ivc dfÉl .. cIn ny kIqf sI pfik leI pihly pRmfxU bMb df pRIKx .. cyarmYn dI kuVI vloN ikqfb ilKx df mfmlf .. BgvF ibRgyz jfvygf cIn .. rfÈtrpqI vloN afpxI qnÉfh iqwguxI krn `qy mohr .. gurmiq kYNp 2008 sMpMn
DmkIaF qoN qrilaF `qy afieaf Bfrq
icdMbrm jfxgy muV amrIkf, pfik kuJ qF krky idKfvy-mnmohn
iÈlFg, 3 jnvrI : pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ny awj iek vfr iPr Ëor dy ky ikhf hY ik pfiksqfn muMbeI hmilaF dy sfijÈkfrIaF ƒ Bfrq hvfly kr dyvy. awqvfd muwdy `qy bolidaF pRDfn mMqrI ny ikhf ik awqvfd nfl iksy vI kImq `qy smJOqf nhIN kIqf jf skdf. asIN hr hfl ivc awqvfd df Kfqmf krky rhFgy aqy ies leI sÉqI nfl inpitaf jfvygf. AunHF ikhf ik awqvfd ƒ jVHoN Éqm krn leI asIN iksy vI hwd qwk jfvFgy iÈlFg dOry `qy afey pRDfn mMqrI ny iek pwqrkfr sMmyln ivc afiKaf ik jMg iksy vI smwisaf df hwl nhIN hY aqy jMg nfl iksy vI smwisaf ƒ sulJfieaf nhIN jf skdf. AunHF ikhf ik AunHF dI srkfr awqvfdI dy Éfqmy leI lgfqfr koiÈÈF kr rhI hY. afpsI sihXog nfl srkfr ies df Éfqmf krky hI sfh lvygI. nfl hI pRDfn mMqrI ny ikhf ik Bfrq ƒ mOjUdf smyN ivc afriQk mMdI aqy awqvfd ijhIaF do vwzIaF smwisafvF df sfhmxf krnf pY irhf hY.
pRDfn mMqrI ny ies dOrfn bMglfdyÈ dI nvIN srkfr qoN vI AumId Ëfihr kIqI ik bMglfdyÈ awqvfdIaF ƒ pnfh nhIN dyvygf. AunHF ikhf ik ÈyK hsInf dI srkfr awqvfd dy iKlfÌ lVfeI ivc vI Bfrq ƒ sihXog krygI. BfrqI mUl dy pRiswD lyKk aqy bukr purskfr nfl snmfinq slmfn rUÈdI ny muMbeI ivc hoey awqvfdI hmly leI pfiksqfn ƒ iËMmyvfr Tihrfieaf hY. brqfnvI aÉbfr 'df tfeIms` dy nfl gwlbfq ivc rUÈdI ny ikhf ik ies ivc koeI Èwk nhIN hY ik muMbeI hmilaF dy ipwCy pfiksqfn df hwQ sI. pwCmI jgq ƒ pfiksqfn `qy sÉqI krnI cfhIdI hY. AunHF ikhf ik brqfnIaf Kud vDdy kwtVpMQ df iÈkfr hY. jdoN qwk pfiksqfn awqvfdIaF `qy kfrvfeI nhIN krdf qd qwk brqfnIaf ƒ Aus ƒ idwqI jfx vflI shfieqf bMd kr dyxI cfhIdI hY. ivvfdmeI pusqk 'sytyink vrsyj` dy lyKk rUÈdI ny ikhf ik Auh muMbeI ivc hoey hmly nfl ivakqIgq qOr qy bhuq duKI hoey sn. muMbeI ivc AunHF df jnm hoieaf hY aqy Auh ies Èihr ƒ bhuq ipafr krdy hn.
ieËrfeIlI ÌOjF qyËI nfl gfËf ivc dfÉl !
gfËf istI-sYn ÌrFissko (blivMdrpfl isMG Éflsf) ieËrfeIl dIaF ËmInI ÌOjF ny BfrI tYNkF nfl, lgpg awT idn dI hvfeI jMg qoN bfad awj CinwCrvfr dI rfq ƒ srhwd twp ky gfËf pwtI ivc dfÉl ho geIaF.ieËrfeIlI jMg mfihr ieh rfey pRgt kr rhy sn ik ieh ËmInI jMg lMmI ho skdI hY ikAuNik gfËf pwtI ivc lgpg 15 lwK dI afbfdI byhwd sMGxI hY qy lVfeI afhmo sfhmxy hoyvygI. awT idn dy BfrI hvfeI hmilaF dy bfvjUd vI ieËfrfeIl vfly hmfs dy rfkt hmilaF ƒ rok nhIN pfey.ies krky ËmInI jMg ÈurU kr idqI geI. ieËrfeIl dy riKaf mMqrI eyhUd brfk ny jMg ÈurU krn qoN QohVf icr bfad ikhf ik jMg sOKI nhIN hovygI qy QohV icrI vI nhIN hovygI.
hnyrf huMidaF hI tYNkF ny awg vrfAuxI ÈurU kr idqI qy mÈIn gMnF ny golIaF df mINh vrsfAuxf ÈurU kr idqf. do pfisaF qoN golIaF clfAux dIaF afvfËF suxIaF jf skdIaF sn. ieËfrfeIlI ÌOjF ny tYNkF, qopF qy hYlIkfptrF dI shfieqf nfl srhwd pfr kIqI.
hux qwk dI jMg ivc 460 ÌlsqInI qy cfr ieËrfeIlI mfry jf cuwky hn. ieËrfeIlI myjr aYvIqfl ny sI[aYn[aYn ƒ disaf ik sfzy kol gfËf ivc ÌuMzx leI keI inÈfny hn. EDr hmfs dy bulfry ieËdIn kfsm ny ikhf ik ieËrfeIlI ÌOjI sfzy ipMjry ivc kYd hox af rhy hn aqy gfËf ieËrfeIlI ÌOjF leI kbrgfh bxn jf irhf hY. Ausny ieh vI ikhf ik ieËrfeIlI ÌOjF iek vwKrI iksm df nËfrf vyKxgIaF. afÉrI ÉbrF afAux qwk iBafnk jMg jfrI hY.
cIn pfik nfl
cInI qy pfik mIzIey dI sur `c sur
nvIN idwlI, 3 jnvrI : BfvyN muMbeI `qy hoey awqvfdI hmly sbMDI cIn ny kUtnIiqk cuwp vwtI hoeI hY pr AuWQoN dy srkfrI aiDkfr vfly mIzIey df hfl ieh hY ik Auh pfiksqfn dI sur `c sur imlf irhf hY. muMbeI hmly bfry cInI mIzIaf ivc af rhIaF irportF vwl vyK ky ieh aMdfËf sihj hI lgfieaf jf skdf hY ik cIn ies mfmly `qy afpxIaF hI rotIaF syk irhf hY.
cInI mIzIaf df Jukfa pfiksqfn vwl afm dyiKaf jf irhf hY. cInI mIzIaf pUrI dunIaF df ieko-iek ies qrHF df mIzIaf hY, ijhVf ik muMbeI `c hoey awqvfdI hmly leI zykn muËfhUdIn nF dI iek awqvfdI jQybMdI ƒ iËMmyvfr mMn irhf hY.
iewQy jvfhr lfl nihrU XUnIvristI `c cInI mfmilaF dy mfhr aYs[ kozfpwlI ny ikhf hY ik cInI mIzIaf isrP pfiksqfn ƒ qvwËo dy irhf hY qy Auh pfik dy mfVy pRcfr df iek ihwsf bx igaf hY. AunHF ikhf ik ieh hI kfrn hY ik AuWQoN df mIzIaf pfiksqfn dy afgUaF vloN idwqy jfx vfly ibafnF ƒ pRmuwKqf nfl Cfp irhf hY.
iËkrXog hY ik muMbeI `c hoey awqvfdI hmly qoN isrP do idn bfad hI cInI kimAUinst pfrtI dy muwK pwqr pIplË zylI ny AurdU mIzIaf dI sur `c sur imlfAudy hoey, ienHF hmilaF ƒ ihMdU awqvfdIaF dI krqUq dwisaf igaf sI. vrnxXog hY ik bIqy idnIN hI cIn vloN pfiksqfn ƒ afriQk mdd vI idwqI geI hY, ijs qoN Aus dy Bfrq iKlfP ierfdy sfP Jlkdy idKfeI idMdy hn. cIn vloN aMdr hI aMdr pfiksqfn dI kIqI jfx vflI mdd nfl eyÈIaf `c ÈkqI sMquln ivgVn df vI Kqrf vI bixaf hoieaf hY.
cIn ny kIqf sI pfik leI pihly pRmfxU bMb df pRIKx
vfiÈMgtn, 3 jnvrI : amrIkf dy iek cotI dy pRmfxU mfhr ny dfavf kIqf hY ik 1990 ivc pfiksqfn leI Aus dy pihly pRmfxU bMb df qjrbf cIn ny kIqf sI qF ik ieslfmfbfd Bfrq dy pRmfxU qjribaF df jvfb kuJ hÌiqaF aMdr dy sky.
iËkrXog hY ik Bfrq dy 1998 ivc qjrby qoN qurMq bfad pfiksqfn ny vI qjrbf kIqf sI. amrIkI hvfeI ÌOj dy sfbkf skwqr hfimd rIz ny amrIkI rsfly XU[aYs[ inAUË aYNz vrlz irport ƒ dwisaf ik cIn ny pfiksqfnI ivigafnIaF ƒ smUhk isÉlfeI idwqI. AunHF ƒ ‘lYkcrF` leI cIn swidaf igaf. ieQoN qwk ik AunHF ƒ sI[aYc[afeI[sI[ 4 XMqr df izËfeIn vI idwqf igaf jo ik inrXfq leI mfzl bxfAux dy ilhfj nfl iek hiQafr huMdf hY.
lIvrmor rfÈtrI pRXogÈflf ivc hiQafrF dy izËfeInkfr kMm kr cuwky rIz ny lfs alfmos rfÈtrI pRXogÈflf dy qknIkI sUcnf ivBfg dy sfbkf inrdyÈk rhy zYnI sitlmYn nfl ikqfb ‘d inAUklIar aYkspRYs-ey polItIkl ihstrI afÌ d bMb aYNz iets pRolIÌryÈn` ilwKI sI. rsfly anusfr ies ikqfb ivc ikhf igaf hY ik cIn ny joÉm Bry kdm AuWTf ky pfiksqfn ƒ kOmFqrI pwDr `qy pRmfxU qknIk df psfr kIqf sI. rIz ny rsfly ƒ dwisaf ik cIn ny pfiksqfn ƒ pRmfxU qknIk ies leI idwqI sI ikAuNik Bfrq cIn df duÈmx sI aqy pfiksqfn Bfrq df duÈmx sI. pfiksqfnI pRDfn mMqrI bynËIr Buwto dy ÈfÈn ivc dyÈ ny afpxf pihlf pRmfxU hiQafr bxfieaf sI. sfzf ivcfr hY ik Buwto dy kfrjkfl dOrfn cIn gxrfj ny pfiksqfn ƒ pihly bMb df qjrbf 1990 ivc kIqf sI.
rIz ny ikhf ik ies gwl dy keI kfrnF kr ky XkIn kIqf jf skdf hY ik ijnHF ny hiQafr dy izËfeIn aqy cInI pRmfxU mfhrF nfl gwlbfq iekwqr kIqI geI, jfxkfrI afid hY. rIz muqfbk ‘ies leI pfiksqfnIaF ny 1998 ivc Bfrq dy pRmfxU pRIKxF dI qurMq pRqIikiraf idwqI. ies leI AunHF kyvl do hÌqy aqy iqMn idn df smF ilaf.
cyarmYn dI kuVI vloN ikqfb ilKx df mfmlf
boprfey smyN kIqIaF inXukqIaF Èwk dy Gyry `c
pitaflf, 3 jnvrI : pMjfb skUl isiKaf borz dy cyarmYn zf[ dlbIr isMG iZwloN dI kuVI nvnIq kOr dI corI kr ky ilKI hoeI ikqfb bfry awj isafsI aqy akfdimk hlikaF ivc vwzI crcf hoeI ikAuNik isiKaf borz dy cyarmYn vI pMjfbI XUnIvristI ivc ieiqhfs ivBfg dy muKI rih cuwky hn. pI[aYc[zI[ qoN ibnF rIzr lfAux df mfmlf ipCly Aup kulpqI svrn isMG bopfrfey smyN bhuq qUl PV igaf sI. AunHF ny ieho ijhy keI kys isafsI isÌfrÈF `qy hwl kIqy sn. iesy dy mwdynËr hux vI zf[ iZwloN dI kuVI ny rIzr bx jfxf sI, ijs qihq pMjfbI XUnIvristI ivc Koj dy kMm ƒ iek vfr iPr qflf lwg jfxf sI.
awj pMjfb skUl isiKaf borz nfl juVy hoey aiDafpk vrg aqy mohflI dy muwK dÌqr ivcly keI aiDkfrIaF ivc ies gwl dI crcf rhI ik isiKaf borz dy cyarmYn dI kuVI jykr ieMtrnYt qoN corI kr ky ikqfb ilK ky pMjfbI XUnIvristI dI rIzr bxn leI iqafr ho jFdI hY qF ieMJ lwgdf hY ik aijhI corI dy mfmly pihlF vI pMjfbI XUnIvristI ivc vfprdy hoxgy. ies qoN pihlF vI zf[ hrivMdr isMG BwtI dI Drm pqnI `qy vI corI df QIss ilK ky pI[aYc[zI[ krn df doÈ lwigaf sI. ies smyN nvnIq kOr vloN vYbsfiet qoN corI kr ky ilKI ikqfb dy sfhmxy afey kiQq mfmly ny Aup kulpqI zf[ jspfl isMG vloN bxfeI geI Koj kmytI ƒ vI keI ÈMkfvF ivc KVHy kr idwqf hY. ies mfmly bfry jdoN gwl KuwlH ky sfhmxy afeI qF Aup kulpqI zf[ jspfl isMG ny mfmly dI gMBIrqf ƒ BfpidaF ies sbMDI iek kmytI bxf idwqI, ijs ivc zIn akfdimk zf[ aYm[aYs[ sYxI, zIn iÌËIkl sfieMsË zf[ afr[sI[ vrmf, pRo[ ey[ky iskrI aqy kMipAUtr ivBfg dy muwK zf[ gurpRIq isMG lihl ƒ Èfml kIqf igaf. ijs sbMDI ienHF vloN kIqI jf rhI pVqfl qihq kMipAUtr sfies dy zfierYktr zf[ kMvljIq isMG qoN vI ivcfr ley gey.
zf[ kMvljIq isMG vloN idwqy gey ivcfrF bfry sUqrF qoN imlI jfxkfrI anusfr Aus ny ikhf hY ik ies ikqfb df dUjf Bfg vYbsfiet ivcoN ley gey ‘kontYNts` nfl imldf hY. hflFik Aus ny afpxy ivcfrF ivc ikqfb dy pihly Bfg ƒ kuJ surKrU vI kIqf hY. ies sbMDI iksy zIn nfl gwl nhIN ho skI jdoN ik kMipAUtr ivBfg dy muwK zf[ gurpRIq isMG lihl ny Pon nhIN cuwikaf.
BgvF ibRgyz jfvygf cIn
nvIN idwlI, 3 jnvrI : cIn dI kimAUinst pfrtI vloN idwqI dfvq `qy pihlI bfr Bgvf ibRgyz df iek pRqIinDmMzl kwl cIn dI Xfqrf `qy jfvygf. nvyN sfl `c nvIN pihl krdy hoey Bfjpf, afr[aYs[aYs[ aqy iÈvsYnf df pMj mYNbrI vÌd sInIar nyqf bflfsfihb afpty dI agvfeI ivc AumId kr irhf hY ik sdBfvnf Xfqrf nfl Kwby pwKI dyÈ ivc kwtVvfdI ivcfrF dI ibhqr sUJbUJ pYdf ho jfvygI.
afpty ny ikhf ik Bfrq aqy cIn igxqI ivc afAux vflIaF qfkqF hn aqy jy dovyN dyÈ iek dUjy ƒ ibhqr qrIky nfl jfnx aqy rfjnIqk vrg ivc ibhqr smJ qy qflmyl hovy qF dunIaF ibhqr jgHf ho skdI hY. BfrqI kimAUinst pfrtI ny hflFik pMj roËf Xfqrf ƒ axizwT krn df Xqn krdy hoey ikhf ik ieh do pfrtIaF ivckfrlf mfmlf hY aqy ies bfry Auh iËafdf nhIN kihxgy.
sI[pI[afeI[ nyqf zI[ rfjf ny ikhf ik cIn dI kimAUinst df Bfrq ivc sfrIaF pfrtIaF nfl sbMD hY. kFgrs lIzriÈp vI hflI hI ipCly ijhy cIn geI sI. Bfjpf pRqIinwD mMzl dI Xfqrf do pfrtIaF ivckfr df mfmlf hY. BgvF prvfr hflFik mihsUs krdf hY ik ies Xfqrf nfl cIn Bfrq sbMDF ivc nvyN aiDafey dI ÈurUafq hovygI. pRqIinwD mMzl `c Èfml sInIar pwqrkfr aqy rfj sBf mYNbr cMdn imwqrf ny ikhf ik pfrtI dy sMprk qoN iËafdf Xfqrf df AudyÈ dohF dyÈF ivckfr sUJ-bUJ bxfAuxf hYY. suBfvk qOr `qy cIn dy kimAUinst pfrtI zI[aYn[ey[ bfry jfnx dI ieCuwk hY.
rfÈtrpqI vloN afpxI qnÉfh iqwguxI krn `qy mohr
nvIN idwlI, 3 jnvrI : rfÈtrpqI sRImqI pRiqBf pfitl ny nvyN sfl ivc afpxI qnÉfh 50 hËfr rupey mfisk qoN vDf ky 1 lwK 50 hËfr rupey kIqy jfx dy kYbint dy ÌYsly `qy mohr lgf idwqI hY. AunHF iek hor kfƒn ƒ vI mnËUrI dy idwqI hY, ijs aDIn Aup rfÈtrpqI dI qnÉfh 40 hËfr rupey qoN vDf ky 1 lwK 25 hËfr rupey mfisk krn df pRbMD hY. ieh vfDf mMqrI mMzl vloN Bfrq dy prQm nfgirk dI qnÉfh ivc vfDy dy mqy `qy mMqrI mMzl vloN ivcfr-vtFdry qoN iek sfl bfad kIqf igaf hY. ies pRsqfv ivc sfbkf rfÈtrpqIaF aqy Aup-rfÈtrpqIaF dI syvfmukqI qoN bfad imlx vfly lfBF ƒ vI vDfAux dI isÌfirÈ kIqI geI hY.
ies qoN pihlF pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG dI agvfeI vflI afrQk mfmilaF bfry kYbint kmytI ny ienHF qnÉfhF ƒ qrksMgq krn df ÌYslf kIqf sI. ieh vfDf srkfr vloN CyvyN qnÉfh kimÈn dI irport dIaF isÌfrÈF `qy aml nfl afpxy mulfËmF ƒ gwÌy dy aYlfn qihq kIqf igaf hY. ijs rfhIN kyNdr ivc iek skwqr pwDr df nOkrÈfh 80 hËfr rupey mfisk qnÉfh lvygf. qnÉfh vfDy dy aYlfn qoN qurMq bfad rfÈtrpqI pRiqBf pfitl ny iek mhIny dI qnÉfh ibhfr hVHF qoN pRBfvq lokF dy rfhq aqy punrvfs bfry pRDfn mMqrI rfÈtrI rfhq ÌMz ivc dyx df aYlfn kr idwqf sI.
gurmiq kYNp 2008 sMpMn
srI (guridal isMG) : kYnyzIan isMG sBf srI vwloN gurU goibMd isMG stwzI srkl kYnyzf dy sihXog nfl kYNp lgfieaf igaf jo 22 dsMbr 2008 qoN 26 dsMbr 2008 qwk BfrI brPbfrI dOrfn vI BfrI AuqÈfh nfl cwldf irhf. ijs ivc kYnyzIal eyarPors ivc pihly pgVIDfrI iswK sR[ jsbIr isMG qqlf ny bwicaF nfl eyarPors dy afpxy qjrby sFJy kIqy qy nfl iswK pCfx bfry vI kuJ nukiqaF qoN jfxU krvfieaf. dUsry sYÈn ivc zf[ pUrn isMG horF gurbfxI dy isDFq qy mnuwKI jIvn `qy bwicaF nfl gwlbfq kridaF ikhf ik gurbfxI rfgF anusfr qy rfg smyN anusfr hI gfAuxy cfhIdy hn. zf[ mnjIq isMG ny smfijk smwisafvF qy niÈaF bfry bwicaF ƒ jfxU krvfieaf. bIbI gurjIq kOr jI ny bwicaF nfl ieiqhfsk sfKIaF sFJIaF kIqIaF ijnHF ivc AunHF gurU sfihbfn dy jIvn qy ÈhId isMGF isMGxIaf dy ieiqhfs bfry cfnxf pfieaf. ienHF qoN bfad sR[ primMdr isMG mfeIkrosOPt dy mYnyijMg zfierYktr ny bwicaF ƒ afpxy jIvn df shI rsqf cuxn leI pRyiraf qy afpxy jIvn qy hor sPl guriswKF dy jIvn qjribaF qy GtnfvF ƒ sFJf kIqf. zf[ kmljIq kOr ny inwqnym bfry bhumuwlI jfxkfrI idwqI ijs nfl bwicaF ny hr roË inwqnym krn df pRx kIqf. afÉrI idn bIbI rInf kOr jI ny bwicaF ƒ afpxy mfipaF qy dfdf jI dfdI jI dy siqkfr pRqI ivcfrF dI sFJ kIqI ijs ƒ bwicaF ny bhuq AuqÈfihq ho ky suixaf qy psMd kIqf qy afpxy vwizaF df siqkfr krn df ivÈvfs duafieaf. ieh bulfiraF dy nfl nfl kYNp ivc aYnImyitz iPlmF qy hor jfxkfrI BrpUr pRogrfm vI kIqy gey. aMq ivc bwicaF ny kYNp dOrfn ivcfry gey iviÈaF `qy afDfirq pRÈnF dy Auqr idwqy. ijnHF ivcoN awvl afAux vfly bwicaF ƒ ienfm vMzy gey. bwicaf ƒ iqMn ihwisaF ivc vMizaf igaf sI. smfpqI smfgm ivc bwicaF ny afpxy ivcfrF dI sFJ kridaF ikhf ik asIN ies kYNp ivcoN bhuq kuJ iswiKaf hY qy keI gwlF jo sfƒ iewQoN pqf lwgIaf hn, Auh sfzy jIvn ivc bhuq mhwqvpUrn ihwsf bxky sfzf jIvn svfr skdIaF hn. smfpqI smfgm ivc sR[ inrml isMG huiÈafrpur vfilaF ny kYNp pRbMDkF ƒ hOslf idMidaF ikhf ik ieh jo bwcy hn sfzf BivwK hn. ies leI sfƒ ienHF qy vwD qoN vwD iDafn dyxf cfhIdf hY qy jo bMdy ajy vI ies kYNp ivc nhIN phuMc sky, sfƒ AunHF bfry vI socxf cfhIdf hY. bIbI rInf kOr ny ivcfr sFJy krdy hoey ikhf ik mYN keI kYNp pihlF vI lgfey hn, pr ies kYNp ivc bhuq kuJ bfkI kYNpF nfloN vwKrf sI. gurduafrf isMG sBf dy muwK syvfdfr BfeI joigMdr isMG ny ikhf ik sfzI pnIrI dI sFB sMBfl leI ijhVf ieh Auprflf kIqf igaf, Aus leI pRbMDk vDfeI dy pfqr hn. ijnHF ny brPbfrI dy mOsm ivc vI kYNp ƒ clf ky bwicaF ƒ afpxy ivrsy nfl joVn df Xqn kIqf qy afs hY ik afAux vfly smyN ivc vI iesy qrHF bwicaF leI pRogrfm AulIkdy rihxgy. aMq ivc gurU goibMd isMG stwzI srkl bI[ sI[ dy mIq pRDfn sR[ aMqr isMG ny kYNprF dy mfipaF df qy gurduafrf sfihb dy pRbMDkF df DMnvfd kIqf qy afs pRgtfeI ik awgy qoN vI bwcy, mfpy qy gurduafrf sfihb dy pRbMDk sihXog idMdy rihxgy. ies smyN pRBkrn isMG ƒ ‘bYst kYNpr` df ienfm idwqf igaf. ienfm dI syvf BfeI inrml isMG qy gurduafrf sfihb dy muwK syvfdfr joigMdr isMG ny inBfeI. ies kYNp dy koafrzInytr sR[ lKjIq isMG ny styj dI syvf bfKUbI inBfeI qy bfkI sfry syvfdfr, vIr-BYxF dy sihXog leI DMnvfd kIqf, ijnHF ivc aMqr isMG, suKdyv isMG, jiqMdr kOr, mnjoq kOr, rijMdr kOr qy gurlfl isMG ny syvf inBfeI.
Èinwcrvfr, 3 jnvrI, 2009
‘trFsport aqy ryqy Auqy kbËy ipCoN bfdl prvfr ny tIvI
cYnl vI hiQaf ley` .. gfËf pwtI qy CyvyN idn vI
iesrfeIlIaF df kihr jfrI .. lÈkr kmFzr ƒ nhIN
sONpygf pfik .. amrIkf ny vI bdly ibafn ..
iswK dI pirBfÈf bfry srbsMmqI .. ieiqhfsk gurdvfrf sfihb ihMdU jYkfry bulfey ge .. bfdl pirvfr vwloN kybl nYtvrk `qy kbËy sbMDI kyNdr ny
muwZlI iÈkfieq irport mMgI .. sRIlMkf ÌOj vwloN
ilwty dy gVH iklInoCI `qy kbËf
sRIlMkf ÌOj vwloN ilwty dy gVH iklInoCI `qy kbËf
kolMbo, 2 jnvrI : sRIlMkf dI ÌOj ny keI idnF dI iBaMkr lVfeI ipwCoN ilwty bfgIaF dI rfjDfnI iklInoCI `qy
kbËf kr ilaf hY. ÌOj df iklInoCI `qy kbjf, ipCly 25 sflF qoN afËfd qfiml dyÈ leI lV rhy ilty bfgIaF dI qfËf
vwzI hfr mMnI jf rhI hY. sRIlMkf dy rfÈtrpqI mihMdf rfjpfksy ny ikhf ik ieh byimsfl ijwq hY aqy Aus ny ies
‘ijwq` dy nÈy ivwc qfiml bfgIaF bVHk mfridaF ikhf ik Auh hiQafr suwt ky afqm smrpx kr dyx. iklInoCI
`qy kbËy ipwCoN tYlIvIËn `qy rfÈtr ƒ sMboDn kridaF Aus ny ikhf ik ilty muKI vylUiply pRBfkrn vloN hfl hI
ivc kIqI itwpxI ik iklInoCI `qy kbËf sRIlMkf dy rfÈtrpqI df supnf rhygf glq sfbq hoeI hY. sRI rfjpksy ny ikhf
ik kuJ GMty pihlF sfzIaF bhfdr ÌOjF ny ilty dy gVH `qy kbjf kr ilaf hY. ieQy dwsxXog hY ik ilty bfgIaF ny
srkfr dI iklInoCI `qy kbËy dIaF XojnfvF ƒ idn df supnf dwisaf sI ikAuNik bfgI iklInoCI ƒ brfbr srkfr clfAux
leI vrq rhy sn. AunHF dI afpxI puils Pors, adflqF, jylHF aqy kr lfgU kIqy hoey hn.
ilwty muKI vI[ pRBfkrn ienF hmilaF ivc bc gey, mfry gey jF igRÌqfr kr ley gey ies bfry ajy qwk koeI
jfxkfrI pRfpq nhIN ho skI. AuDr BfrqI mIzIey ny huxy qoN hI rfjIv gFDI kql kys dy sbMD ivc pRBfkrn ƒ
Bfrq ƒ sONpy jfx dy supny lYxy ÈurU kr idqy hn.
ÌOj ny iek idn pihlF ierfnfmfzU jMkÈn
`qy kbjf kIqf sI. awj svyry sRIlMkf dI pYdl ÌOj do QfvF qoN bfgIaF df rwiKaf Gyrf qoV ky Èihr ivc dfKl ho
geI. ÌOj dy iek aiDkfrI ny dwisaf ik hvfeI pwtI smyq Èihr dIaF muwK QfvF hux AunHF dy kbjy hyT hn.
ilty bfgIaF ny srkfr dy ibafnF df qurMq koeI jvfb nhIN idwqf. 10 sfl pihlF iklInoCI sRIlMkf ÌOj dy kMtrol
hyT sI pr bfad ivc bfgIaF ny ÌOj ƒ AuQoN Bjf idwqf sI. iklInoCI dy Kusx df mqlb hux ilty kol isrP
mulfeIiqvU df ielfkf rih igaf hY. 1972 qoN cl rhy eyÈIaf dy sB qoN lMby nslI sMGrÈ ivc hux qk hËfrF lok
mfry gey hn aqy rfÈtrpqI mihMdf rfjpksy ny ipCly sfl jMgbMdI qoN bfhr af ky qfiml bfgIaF ƒ sdf leI qfkq
nfl kuclx df pRx kIqf sI. rfjpksy ny nvyN sfl mOky afpxy sMboDn ivc ikhf sI ik 2009 ivc bfgIaF `qy afKrI
ijwq drj kr idwqI jfvygI. iklInoCI ivc bfgIaF dIaF afpxIaF adflqF, puils aqy rfjnIqk pRÈfsn sI. sMXukq
rfÈtr dIaF eyjMsIaF, aqy dUsry aMqrrfÈtrI shfieqf gruwpF dy iklInoCI ivc dÌqr sn pr srkfr vloN bynqI krn
ipwCoN ipCly sfl dy afKr ivc sfry bMd kr idwqy gey sn ikAuNik lVfeI qyË ho geI sI. AuDr iklInoCI `qy
kbËy dI Ébr nfl rfjDfnI kolMbo ivc lok KuÈI ivc JUm AuWTy aqy AunHF ny ptfky clf ky KuÈI mnfeI. ies
ijwq nfl sRIlMkf dy Èyar bfËfrF ivc qyËI af geI aqy AuQoN dI krMsI vI zflr dy mukfbly mËbUq ho geI.
ilwty dy afqmGfqI hmly `c do mry-awj ÌOj vloN iklInoCI `qy kbËf krn ipwCoN sRIlMkf dI rfjDfnI kolMbo
ivc iek ÈwkI ilty mnuwKI bMb ny afqmGfqI hmlf krky do ivakqIaF ƒ mfr idwqf aqy 30 hornF ƒ ËÉmI kr
idwqf. bMb Dmfkf rfjDfnI ivc slYv tfpU ivKy hvfeI ÌOj dy pRvyÈ duafr `qy hoieaf.
gfËf pwtI qy CyvyN idn vI iesrfeIlIaF df kihr jfrI
gfËf istI, 2 jnvrI :
iesrfeIl ny Èuwkrvfr ƒ vI lgfqfr CyvyN idn vI gfËf pwtI `qy hvfeI hmly jfrI rwKy. ijs dOrfn hmfsf df iewk
cotI df afgU mfiraf igaf. bIqy 6 idnF qoN jfrI ienHf hmilaF ivwc hux qwk 420 ivafkqIaF dy mfry jfx dIaF
ÉbrF hn. awKI vyKx vfilaF aqy hspqfl dy sUqrF anusfr 2 iesrfeIlI lVfkU jhfËF ny jvflIaf dy srnfrQI kYNpF
nyVy imËfeIlF dfÊIaF. ijs kfrn Aukq hmfs afgU apxy pirvfr dy 14 hor mYNbrf smyq mfiraf igaf. ienHF
hmilaF ivc bhuq sfry GrHF ƒ vI iesrfeIlIaF ny Zih ZyrI kr idwqf.
lÈkr kmFzr ƒ nhIN sONpygf pfik
ieslfmfbfd : muMbeI hmilaF dy muwK sfijÈkrqfvF ƒ Bfrq hvfly kIqy jfx dI mMg ƒ Kfirj krdy hoey pfiksqfn
ny ikhf ik ies pRkfr df kdm Aus dy leI nuksfndfiek hovygf ikAuNik do guaFZI mulkF ivcfly koeI hvflgI
sMDI nhIN hY. ivdyÈ mMqrI Èfh mihmUd kurYÈI ny ikhf- Bfrq aqy pfiksqfn ivcfly koeI hvflgI sMDI nhIN
hY. asIN afpxy aMdrUnI sMsQfvF dy punr-inrmfx ƒ lY ky gMBIr hn. ies leI jykr iehnF muwidaF ivwc
AulJdy hF qF ieh pfiksqfn leI nuksfndfiek hovygf. AuhnF qoN ieh puwiCaf igaf sI kI Bfrq aqy amrIkf ny
awqvfdI hmilaF dy sMbMD ivwc ÈwkI lÈkr-ey-qoiebf dy kmFzr jkIAur rihmfn lKvI, jYÈ-ey-mhuMmd dy
pRmuwK msUd aËhr aqy jmfq-Aud-dfavf dy hfiPË mhuMmd seIXd ƒ sONpy jfx dI mMg kIqI hY. kurYÈI
ny ikhf ik pRÈfsn ny muMbeI awqvfdI hmilaF ivwc Èfml pfiksqfnI qwqF Aupr lwgy doÈF dI Kud jFc kIqI
hY. AuhnF ikhf ik asIN pfiksqfn aqy Bfrq dy ihwq ivwc hr sMBv Aupfa krFgy. pfiksqfn dy srkfrI
sUqrF dy hvfly qoN pRkfiÈq iewk irport bfry puwCy jfx `qy ik iewk lÈkr kmFzr ny ieh svIkfr kIqf hY ik
muMbeI `qy hmlf krn vfly sfry awqvfdI pfiksqfnI sn, kurYÈI ny ikhf- mYƒ iblkul vI ivÈvfs nhIN hY ik ies
ivwc koeI srkfrI sUqr Èfml hY. ivdyÈ mMqrI ny ikhf ik awqvfd iewk sFJf duÈmx hY ijs nfl pfiksqfn aqy
Bfrq ƒ iml ky inptxf cfhIdf hY. AuhnF ikhf ik awqvfd nfl inptx dy mfmly ivwc pfiksqfn rcnfqimk sihXog
leI hmyÈf iqafr hY.
amrIkf ny vI bdly ibafn
ieslfmfbfd : muMbeI hmilaF ivc doÈI awqvfdIaF ƒ pfiksqfn qoN Bfrq hvfly krn dy mfmly ivc amrIkf ny vI
afpxy ibafn bdl ley hn. amrIkf ny hux ikhf hY ik pfiksqfn doÈIaF iKlfÌ mukwdmf clf ky ienHF ƒ dyÈ ivc hI
sËf dyvy. amrIkf ny pihlF Bfrq dI Aus mMg df smrQn kIqf sI ijs ivc ienHF aprfDIaF ƒ Bfrq hvfly krn dI gwl
khI geI sI. sQfnk aÉbfr ‘df zfn` ny sUqrF dy hvfly nfl ikhf hY ik buÈ pRÈfsn ny pfiksqfn srkfr ƒ ikhf hY ik
ienHF ÈwkI aprfDIaF iKlfÌ hr sMBv Aupfa krdy hoey mukwdmf clf ky AunHF ƒ doÈI Tihrfieaf jfxf cfhIdf
hY.
aÉbfr ny iliKaf hY ik ies nfl sMkyq imldy hn ik amrIkf ies mfmly ivc pltI mfrdy hoey pihlF dI qulnf ivc
iekdm Ault rvweIaf apxf irhf hY. amrIkI soc ivc afeI ies qbdIlI ƒ sMBfvnf hY ik nvIN idwlI ivc vI mihsUs
kIqf jf irhf hY ijQy kwlH ivdyÈ mMqrI pRxb muKrjI ny ikhf sI ik pfiksqfn `qy amrIkI dbfa df koeI Tos
Pfiedf nhIN hoieaf hY. amrIkI aiDkfrIaF ny pihlF hmly dy iËMmyvfr lokF ƒ Bfrq hvfly kIqy jfx dI Bfrq dI
mMg df smrQn kIqf sI pr ieh mihsUs hox qoN bfad Aus dI soc ivc qbdIlI af geI hY ik pfiksqfn srkfr leI
lÈkr-ey-qoiebf dy vwzy nyqfvF ƒ Bfrq hvfly krnf sOKf nhIN hovygf. muwdy `qy amrIkI aiDkfrIaF nfl hoeI
gwlbfq ivc pfiksqfnIaF ny ies gwl `qy Ëor idwqf ik pfiksqfn nfgirkF ƒ Bfrq ƒ sONpxf Kfs krky AudoN jdoN
donF dyÈF ivcfly hvflgI sMDI nhIN hY, nfl srkfr ƒ bury nqIjy Bugqxy pYxgy. irport anusfr pfiksqfn ny qrk
idwqf hY ik rfjnIiqk asiQrqf nfl nf isrP srkfr kmËor hovygI blik aPgfinsqfn ivc qfilbfn aqy alkfiedf iKlfÌ
jMg ƒ vI ies nfl nuksfn phuMc skdf hY ikAuNik pfiksqfn ies ivc mhwqvpUrn BUimkf inBfa irhf hY. irport
ivc ikhf igaf hY ik amrIkI ruÉ ivc afeI nrmI lÈkr-ey-qoiebf aqy hor awqvfdI smUhF iKlfÌ pfiksqfn ivc ho
rhI kfrvfeI nfl vI juVI hY. aijhf pRqIq huMdf hY ik amrIkf ies qoN sMquÈt hY ik pfiksqfn awqvfdI smUhF ƒ
jVH qoN puwtx pRqI gMBIr hY, jo Aus dI DrqI dI vrqoN Bfrq aqy aPgfinsqfn `qy hmlf krn leI krdy hn.
inAUXfrk tfeIms ny vIrvfr ƒ Ébr idwqI sI ik pfiksqfn aiDkfrI ieh mMndy hn ik muMbeI kqlyafm ivc
lÈkr-ey-qoiebf dy lok Èfiml sn. tfeIms ny pfiksqfnI aiDkfrIaF dy hvfly nfl ikhf ik lÈkr dy nyqf jrfr Èfh qoN
puwCigwC kIqI jf rhI hY, jo sMgTn dy sMprk ivBfg df pRmuwK hY.
iswK dI pirBfÈf bfry srbsMmqI
jsbIr isMG/aMimRqsr/ 2 jnvrI- iswK dI pirBfÈf bfry pMjfb aYNz hirafxf hfeI kort ivc nvF hlÌIaf ibafn dfier
krn qoN pihlF afm rfey iqafr krn leI ÈRomxI kmytI ny vwK-vwK pMQk iDrF dI gurU nfnk invfs ivKy
mIitMg kIqI, ijs ivc soDy hoey hlÌIaf ibafn ƒ srbsMmqI nfl pRvfn krn df dfavf kIqf igaf hY.
mIitMg AuprMq pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF ÈRomxI kmytI pRDfn avqfr isMG mwkV ny dfavf kIqf ik 1925
dy gurduafrf aYkt anusfr soiDaf hoieaf hlÌIaf ibafn smUh pMQk iDrF, ivdvfnF qy inhMg isMG
jQybMdIaF, tksflF qy aKMz kIrqnI jiQaF ny sunx qoN bfad ies hlÌIaf ibafn ƒ srbsMmqI nfl pRvfn kr ilaf
hY. AunHF dwisaf ik ÈRomxI kmytI smUh pMQk iDrF dI isrmOr jQybMdI hY aqy hfeI kort ivc hlÌIaf ibafn
jldI hI dfier kr idwqf jfvygf. hfeI kort ƒ cYilMj krn bfry puwCy gey iek svfl dy jvfb ivc AunHF ikhf ik BfrqI
sMivDfn anusfr hfeI kort ƒ iksy vI Drm dy Dfrimk mfmilaF ivc dÉl dyx df aiDkfr nhIN hY aqy mfihrF
vwloN vkIlF dI rfey lYx AuprMq hfeI kort ivruwD kfrvfeI kIqI jfvygI. pihly hlÌIaf ibafn ivc qbdIlI krn dI
pVqfl bfry bxfeI iqMn mYNbrI kmytI bfry puwCy jfx `qy AunHF ikhf ik ies kmytI dI mIitMg vI jldI hovygI.
kuJ sUqrF anusfr ies kmytI dI pihlI mIitMg 6 jnvrI ƒ cMzIgVH ivKy hovygI. pRo[ anurfg isMG dy asqIÌy
bfry AunHF ikhf ik anurfg isMG ny asqIÌf afpxI mrËI nfl idwqf hY, ijs ƒ pRvfn kr ilaf igaf hY. swcKMz sRI
hirmMdr sfihb dy hYz gRMQI isMG sfihb igafnI jsivMdr isMG, qÉq sRI dmdmf sfihb qlvMzI sfbo dy jQydfr
isMG sfihb igafnI blvMq isMG, qÉq sRI kysgVH sfihb, sRI anMdpur sfihb dy jQydfr sfihb igafnI qrlocn
isMG, ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG, dmdmI tksfl dy muKI bfbf hrnfm
isMG Kflsf, PqihgVH sfihb qoN bfbf hrI isMG rMDfvy vfly, bfbf dieaf isMG surisMG vfilaF vwloN bfbf
avqfr isMG, cIÌ Kflsf dIvfn dy pRDfn crnjIq isMG (cwzf), ÈhId iswK imÈnrI kflj dy ipRMsIpl zf[ sUbf isMG,
gurU nfnk dyv XUnIvristI dy zf[ blvMq isMG iZwloN, aKMz kIrqnI jQf ieMtrnYÈnl dy muKI igafnI bldyv
isMG, sMq ispfhI dy gurcrnjIq isMG, pMjfbI XUnIvristI pitaflf dy zf[ gurnyk isMG, sfbkf pRo[ blkfr isMG
pitaflf, iswK pwqr ivhfr kors dy zfierYktr zf[ jsbIr isMG sfbr, gurU nfnk dyv XUnIvristI dy sfbkf pRo[ vI[sI[
pRo[ ipRQIpfl isMG (kpUr), aKMz kIrqnI jQf dy muKI BfeI bKÈIÈ isMG, ÈRomxI kmytI dy skwqr idlmyG
isMG, virafm isMG qy joigMdr isMG adlIvfl, aYzI[ skwqr rUp isMG, mIq skwqr pRo[ blivMdr isMG jOVf
isMGf afid hfËr sn.
ieiqhfsk gurdvfrf sfihb `c aKMz pfT dy Bog AuprMq aKOqI sMqF qy ihMdU Drm asQfnF dy jYkfry bulfey
gey
mlOd, rfVf sfihb, 2 jnvrI (blijMdr pfl isMG, gurjIq isMG Éflsf) : ipMz lsoeI df ieiqhfsk gurdvfrf swlyafxf
sfihb AuQy hoeIaF gurmiq ivroDI kfrvfeIaF kr ky crcf ivc hY. ipMz dy kuwJ lokF ny apxf nfm Cfpx dI
Èrq `qy disaf ik gurdvfrf pRbMDk kmytI vloN gu[ swlyafxf sfihb ivc ipMz dy hI zyrf guÌf dy muKI byaMq
munI dy sihXog nfl lgqfr iqMn aKMz pfT krvfey gey. ienHF iqMnF aKMz pfTF ivc pfTI vI guÌf zyry nfl
sbMDq hI sbMDq sn. Auprkoq ipMz vfsIaF ny disaf ik ijQy ienHF sfDF ny lMgr ivc jfqF dy aDfr `qy
pMgqF lfeIaF AuQy ardfs dOrfn ‘sMq mohx rfm dI jY` aqy ‘sMq byaMq munI dI jY` dy jYkfry lfey aqy
ihMdU Drm asQfnF gMgf, jmunf, mQrf, dvfrkf afid dI jY jY kfr kIqI geI. AunHF ieh vI disaf ik
gurdvfrf sfihb qoN ielfvf guÌf ivc vI lMgr jfqF dy aDfr `qy vMizaf igaf. mIrI pIrI syvf dl dy muwK syvfdfr
BfeI guirMdrpfl isMG DnOlf ny ieiqhfsk gurdvfrf sfihb ivc sfDF vloN kIqIaF mnmqF dI Ëordfr ÈbdF ivc
inMdf kridaF ikhf ik ieh lok apxy afp ƒ ‘bRhm igafnI` smJI bYTy hn jd ik ‘bRhm igafnI` qF sfiraF ƒ iek
nËr nfl vyKdy hn pr ienHF ny qF lMgr ivc jfqF dy aDfr `qy vMzIaF pf idqIaF hn. AunHF ikhf ik ieh jfq
aiBmfnI sfD lfxf iPr qoN gurdvfiraF `qy kfbË hox dI qfk ivc hY ijnHF ƒ isafsqdfnF dI Èih pRfpq hY. pRo[
ieMdr isMG Gwgf ny ikhf ik rwb dy vkIl bxI bYTy ieh aKOqI sfD iswKI qoN kohF dUr qy ‘bnfrs ky Twg`
hn. AunHF ikhf ik gurU goibMd isMG ny Éflsf pMQ sfj ky jfqF pfqF df Byd Éqm kr idqf sI pr awj ieh sfD
tolf jfqF dy aDfr `qy vMzIaF pf irhf hY ijs df iswK kOm ƒ gMBIr noits lYxf cfhIdf hY. ies sbMDI jd gurdvfrf
pRbMDk kmytI dy pRDfn bcn isMG aqy skwqr prmjIq isMG nfl gwl kIqI geI qF AunHF mMinaf ik aKMz
pfTF dOrfn mirafdf dI AulMGxf hoeI hY. guÌf dy pRbMDk byaMq munI nfl sMprk nhIN ho sikaf pr pRDfn
bcn isMG ny ikhf ik kmytI dy kihx `qy zyrf guÌf vloN pfT kIqy gey sn. guÌf ivc cldy lMgr bfry pRDfn ny
ikhf guÌf dy muKI byaMq munI vloN koeI ivqkrf nhIN kIqf jFdf, AunHF dy cyilaF vloN hI kiQq qOr `qy
ivqkrf kIqf jFdf hY ijs kfrn ngr vfsIaF ivc vI ros hY.
iswK qvfrIK bfdl pirvfr df nfm kfly awKrF ivc AukrygI: BfeI ibwtU
luiDafxf 2 jnvrI (jspfl isMG mMJpur) iswK qvfrIK bfdl pirvfr df nfm kfly awKrF ivc Ausy qrHF AukrygI ijvy
awj pMQ gMgU, cMdU, lfl ishuM qy qyjf ishuM ƒ DoKybfËF dy qOr qy Xfd krdf hY. iehnF ivcfrF df
pRgtfvf akflI dl pMc pRDfnI dy cyarmYn BfeI dljIq isMG ibwtU ny bfdl pirvfr vloN pMQk rvfieqF qy
akflIaF dIaF ÈfnfmwqI prMprfvF ƒ pYrI rolx sbMDI itwpxI kridaF kIqf.
AuhnF ikhf ik vwzy bfdl ny pMQ doKI afr[aYWs[aYWs-Bfjpf nfl sFJ pf ky gurmiq isDFqF dIaF DwjIaF
Auzf idwqIaF qy hux sfrf twbr hI pMjfb ivc ho rhI hr pMQ ivroDI qy akflI prMprfvF qoN Ault kfrvfeI ivc
vwD-cVH ky Èfml ho irhf hY. AuhnF ikhf ik sfrf bfdl pirvfr kdy srsy vfly dI Èrn ivc, kdy afÈUqoÈ dI Èrn ivc
qy kdy hor dyhDfrI pKMzIaF dy awgy nwk rgVdf hoieaf nËrI pYNdf hY aqy hux ipCly idnF qoN mMdrF
ivc twl-KVkfAuFxy y iÈvilMgF ƒ kwcI lwsI nfl Dox dIaF gurmiq ivroDI kfrvfeIaF kIqIaF jf rhIaF hn jo ik
tksflI akflIaF leI asihxXog hY.
AuhnF ikhf ik bfdl vloN iswK nOjvfnF dy kfql sumyD sYxI qy hirMdr cihl vrgy puls aPsrF ƒ AuWc ahudy
bKÈxf, AuhnF leI mihMgy vkIl krnf, jQydfr kfAuFky UM ÈhId krn vfly aPsrF df nfm nÈr krn vflI iqvfVI
irport ƒ lfgU nf krnf, sRI drbfr sfihb qy hmly leI pRvfngI dyx vfly zI[sI rmyÈieMdr ƒ muwK skwqr
bxfAuFxf,iswK nOjvfnF dy kfql muwK mMqrI byaMq ishuM dy mIzIaf slfhkfr hrcrn bYNs ƒ afpxf mIzIaf
slfhkfr bxfAuFxf,kfql aYWs[aYWs[ rya dy slfhkfr jsbIr isMG afhlUvflIaf ƒ guru gRMQ sfihb XUnIvristI dI
vfeIs-cFslr inXukq krnf, qknIkI XUnIvristI df vfeIs cFslr iek afr[aYWs[ aYWs dy kwtV smrQk ƒ inXukq krnf
qy inrMkfrI hrdyv mwqyvfl ƒ aYzvokyt jnrl inXukq krnf iswD krdf hY ik bfdl vloN kdy vI pMQ jF akflI
prMprf dI gwl nhIN kIqI sgoN hmyÈf hI pMQ ivroDIaF nfl hwQ imlf ky iswK kOm qy pMjfb df Gfx kIqf hY.
AuhnF tksflI vrkrF ƒ ikhf ik afpxI ËmIr ƒ eynF vI Qwly nf suwto ik afAuFx flIaF nslF ƒ jvfb dyxf aOKf ho
jfvy.AuhnF akfl qKq dy jQydfr sfihbfn ƒ apIl kIqI ik Auh iehnF pMQ qy gurmiq ivroDI kfrvfeIaF iKlfP
kfrvfeI krn.
bfdl pirvfr vwloN kybl nYtvrk `qy kbËy sbMDI kyNdr ny muwZlI iÈkfieq irport mMgI
cMzIgVH, 2 jnvrI : pMjfb `c kybl nYWtvrk kiQq qOr `qy bfdl pirvfr vwloN kIqy kbËy ivruwD kyNdrI sUcnf
qy pRsfrx rfj mMqrI ny muwZlI irport mMg leI hY. pMjfb dy kFgrsI ivDfiek s[ suKpfl isMG Kihrf ny ies
sbMDI iÈkfieqnumf vyrvf irport Byj idwqI hY. awj pwqrkfrF nfl gwlbfq dOrfn AunHF ny irport Byjx ƒ
qsdIk kridaF ikhf ik bfdl pirvfr ny ryq KudfeI, trFsport aqy ibjleI mIzIaf qy Dwky nfl 100 PIsdI kbËf kr ilaf
hY aqy srkfr df lok sMprk ivBfg bfdl pirvfr df bulfrf bx ky rih igaf hY. AunHF ny mIzIaf qy kbËy dI jFc
sI[bI[afeI[ qoN krvfAux dI mMg kIqI hY. awj iek pRYs kfnPrMs dOrfn kFgrsI ivDfiek s[ Kihrf ny ikhf ik
swqfDfrI bfdl pirvfr ny iek XojnfbwD ZMg nfl pMjfb dy istI kybl `qy kbËf kIqf qy awj siQqI ieh hY ik kiQq
qOr `qy bfdl pirvfr dI bynfmI ihwsydfrI vflIaF vwloN kybl kMpnIaF ny pMjfb dy qmfm kybl nYtvrk `qy
kbËf kr rwiKaf hY qy pMjfbI cYnlF qy iek pfsV qsvIr pyÈ krvfeI jf rhI hY qy jo tI[vI[ cYnl bfdl pirvfr dy
hukm ƒ nhIN mMndy, AunHF cYnlF ƒ jF qF bMd kr idwqf jFdf hY jF iPr cYnlF `c sB qoN ipCly nMbrF `qy
lf idwqf jFdf hY. izÈ tI[vI[ dI iÈkfieq `qy kyNdrI sUcnf qy pRsfrx mMqrfilaf dy juafieMt skwqr jOhrf cYtrjI
ny pMjfb dy muwK skwqr ƒ 25 PrvrI, 2008 ƒ kfrvfeI irport iqafr krky CyqI Byjx leI ikhf sI, pr 10 mhIny
lMG jfx dy bfvjUd vI koeI kfrvfeI nhIN kIqI geI.
‘trFsport aqy ryqy Auqy kbËy ipCoN bfdl prvfr ny tIvI cYnl vI hiQaf ley`
cMzIgVH, 2 jnvrI : pMjfb kFgrs dy ivDfiek suKpfl isMG Kihrf ny akflI-Bfjpf srkfr Auqy ieh gMBIr doÈ lfieaf
hY ik pMjfbI dy sfry tI[vI[ cYnlF Aupr bfdl prvfr ny kbËf kr ky ivroDI pfrtIaF dIaF isafsI srgrmIaF df pUrI
qrHF ‘blYk afAUt` krvf idqf hY. AunHF pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG aqy kyNdrI sUcnf qy pRsfr rfj
mMqrI anMd Èrmf ƒ Byjy pwqr ivc mMg kIqI hY ik ies mfmly dI sI[bI[afeI[ jF iksy hor kyNdrI inrpwK
eyjMsI qoN jFc krvfeI jfvy. s[ Kihrf ny awj ieQy pwqrkfr sMmyln dOrfn ikhf ik pMjfb `c ielYktRfink mIzIaf
`qy srkfrI ÈkqIaF dI durvrqoN kr ky suKbIr isMG bfdl aqy AunHF dy prvfr ny kbËf kr ilaf hY. pwqr ivc s[
Kihrf ny doÈ lfieaf ik pMjfb dy Coty qy vwzy ÈihrF ivc kybl apRytrF ƒ vI akflI-Bfjpf srkfr ny apxy ZMg nfl
clfAux leI mjbUr kr idqf hY. AunHF ikhf ik ‘zI[jI[ kybl` aqy Ìfst vy kybl` kMpnIaF luiDafxf dy iek trFsportr
gurdIp isMG juJfr dy nF Auqy drj hn pr bfdl prvfr dy ies ivc bynfmI ihwsy hn. ienHF dovF kMpnIaF ny
pMjfb dy sfry ÈihrF `c kybl kMpnIaF `qy kbËf kr ky AunHF ƒ akflI-Bfjpf dy ieÈfry `qy clx leI mjbUr kr idqf
hY. aVx vfly kybl apRytrF ivruD kys drj kIqy gey hn. s[ Kihrf ny disaf ik pMjfb dy Coty aqy vwzy ÈihrF `c
lgBg sfry hI tI[vI[ sYWt Auh hn, ijnHF `qy 60-65 cYnl afAuFdy n. ‘zI[jI[ kybl` aqy ‘Ìfst vy kybl` vloN AunHF
cYnlF df tYlIkfst bMd kr idqf jFdf hY, jo ivroDI pfrtIaF dIaF isafsI gqIivDIaF dI jfxkfrI idMdy hn. AunHF
doÈ lfieaf ik cYnlF dy muKIaF Auqy dbfa pf ky keI mulfËmF dIaF nOkrIaF vI Éqm krvf idqIaF geIaF.
s[ Kihrf ny ikhf, ‘‘pihlF bfdl prvfr ny srkfrI ÈkqI dI drvrqoN kr ky pMjfb dI trFsport `qy kbËf kIqf, iPr
dirafvF aqy coaF ivcoN inkldy ryqy dIaF KfxF Auqy aqy hux tI[vI[ cYnlF `qy kbËf kr ky mIzIaf dI afËfdI
Éqm kr idqI hY. hux sfry cYnl pMjfb `c apxIaF ÉbrF aqy hor pRogrfm nÈr krn leI bfdl prvfr ƒ motIaF
rkmF qfrdy hn. lok sMprk mihkmy dI vI isafsI AudyÈ leI pUrI qrHF durvrqoN kIqI jf rhI hY. hux tYlIvIËn
cYnlF Éfs kr ky pMjfb dy cYnlF `qy isrÌ bfdl prvfr dy pRogrfm hI nÈr huMdy hn.`` AunHF disaf, ‘‘mYN
vwK-vwK cYnlF dIaF iÈkfieqF, kybl apRytrF `qy bxfey JUTy kys aqy do kMpnIaF vloN ielYktRfink mIzIaf
`qy kbËy sbMDI sfry sbUq iekwqr kr ky pRDfn mMqrI aqy kyNdrI rfj mMqrI ƒ Byjy hn. kyNdrI rfj mMqrI
nfl qF ies muwdy `qy gwl vI hoeI aqy AunHF Brosf idvfieaf hY ik ies mfmly dI CyqI hI iksy inrpwK
eyjMsI qoN jFc krvfeI jfvygI qF jo pMjfb `c akflI-Bfjpf srkfr df dmn bMd krfieaf jf sky.`` AunHF ikhf ik lok
sBf coxF qoN pihlF mIzIaf `qy iek pfrtI df kbËf inrpwK coxF leI vwzf Éqrf
bfdl pirvfr swqf leI iswKI isDFq ilqfVn qoN bfj nhIN af irhf-srnf
nvIN idwlI, 2 jnvrI (jsvMq isMG ajIq)-jfpdf hY ik bfdl pirvfr ny ieh gwl pwky qOr qy Dfr leI hY ik Auh swqf
lflsf ƒ pUiraf krn leI sRo[ akflI dl dy mUl afdrÈF qy Aus dIaF buinafdI mfnqfvF df pUrI qrHf Gfx krky hI
rhygf. ieh ivcfr s[ hrivMdr isMG srnf jnrl skwqr ÈRo[ akflI dl idwlI qy sfbkf pRDfn idwlI iswK gurduafrf
pRbMDk kmytI ny iewQy jfrI iek ibafn ivwc pRgt kIqy. sR[ srnf ny afpxy ibafn ivwc hor ikhf ik ajy
ÈRo[ akflI dl (bfdl) dy srpRsq sR[ pRkfÈ isMG bfdl qy AunHF dI pqnI ÈRImqI suirMdr kOr bfdl vwloN hvn
krvfAux qy mwQy itky luafAux pfKMzI dyhDfrIaF dy zyry jf ky isjdy krn dI crcf TMzI nhIN sI hoeI ik dl dy
pRDfn sR[ suKbIr isMG bfdl vwloN hvn ivwc ihwsf lYx qy mwQy itwky luafAux dIaF KbrF dy nfl hI
AunHF dI pqnI sRImqI hrismrq kOr vwloN iÈvilMg dI pUjf krn dIaF KbrF vI af geIaF. sR srnf ny dwisaf ik
sR[ pRkfÈ isMG bfdl dI iesy soc kfrn hI j[ gurcrn isMG tOhVf ny sR[ bfdl ƒ slfh idwqI sI ik Auh ÈRo[ akflI
dl df pRDfn iksy hor ƒ bxf ky afp suqMqr ho muwK mMqrI dIaF ijMmyvfrIaF inBfAux ikAuik muwK
mMqrI ƒ rfj clfAux qy votF dI Kfqr hvn vI krfny pYNdy hn qy mMdr msijdF ivwc jf ky iswjdy krny aqy
zyrydfrF dy zyry jf ky AunHF dy crn sprs vI krny pYNdy hn jo gurmiq dy isDFqF dI AulMGxf aqy ÈRomxI
akflI dl dy buinafdI asUlF qy afdrÈF dy ivruwD hY pr sR[ bfdl ny AunHF dI slfh qy ivcfr krnf qF dUr irhf,
AunHF (j[ tOhVf) ƒ ieh slfh dyx df gunfh krn dy leI apmfnq krky nf kyvl ÈRo[ kmytI dy pRDfn dy ahuwdy
qoN htf idwqf sgo dl ivcoN vI bfhr kwZ idwqf.
mwkV dwsy ik ivdyÈI dOiraF dOrfn AunHF ikhVy pMQk msly hwl kIqy : mfn
ÌiqhgVH sfihb, 2 jnvrI : ismrnjIq isMG mfn pRDfn ÈRomxI akflI dl (aMimRqsr) ny awj ieQy pfrtI dy muwK
dÌqr iklHf s: hrnfm isMG qoN apxy dsqÉqF hyT jfrI kIqy gey ibafn ivc ÈRomxI gurdvfrf pRbMDk kmytI dy
pRDfn avqfr isMG mwkV ƒ ikhf hY ik Auh apxy huxy huxy kIqy gey ivdyÈI dOiraF df vyrvf dyx ik Auh
ikhVy ikhVy dyÈF ivc gey qy ikhVy pMQk muwidaF dy hwl leI mIitMgF kIqIaF. AunHF dy ies ivdyÈI
dOry df kI mksd sI aqy dOry `qy ÈRomxI gurdvfrf pRbMDk kmytI dy kOmI Kfqy ivcoN ikMnf Érc kIqf
igaf? AunHF nfl jfx vfly ikhVy ikhVy ÈRomxI gurdvfrf pRbMDk kmytI dy aiDkfrI sn? AunHF ikhf ik s[
mwkV ieh vI dsx ik kI brKfsq kIqf igaf dljIq isMG bydI AunHF dy nfl sI ik nhIN? s[ mfn ny gihrf duwK
pRgt krdy hoey ikhf ik pMjfb srkfr dy vËIrF dI qrHf ÈRomxI kmytI dy muKI aqy hor aiDkfrI vI gurU dI
golk ivcoN byprvfhI nfl Érc kr ky pihly drjy dIaF hvfeI itktF lYx, ivdyÈI ÌfeIv stfr mihMgy hotlF ivc Tihrn
aqy aYÈ pRsqI krn dy afdI ho gey hn. iswK kOm ÈRomxI kmytI dy aiDkfrIaF ƒ gurU dI golk ivclI mfieaf
dI durvrqoN krn dI kdI iejfËq nhIN dyvygI. AunHF ikhf ik ivdyÈI DrqI `qy ivcr rhy iswK qF BfrqI iswKF
nfloN iswKI ivc vDyry prpwk hn aqy apxy hwkF aqy ÌrËF pRqI pUrn qOr `qy sucyq vI hn. AunHF ikhf ik
s[ mwkV qy AunHF dI tIm pMjfb ivc qF iswK nOjvfnI ƒ guriswKI vfly jIvn ivc ilafAux leI awj qk koeI
Auprflf nhIN kr skI pr ivdyÈF ivc iswKI dy pRcfr df bhfnf bxf ky kOmI Ércy `qy sYrF aqy aYÈpRsqIaF krn
vfly lok kOmI srmfey dI KUb durvrqoN krn `qy lwgy hoey hn jo ik iek mMdBfgf ruJfn hY. s: mfn ny apxy
ibafn dy aÉIr ivc ieh purËor mMg kIqI ik s[ mwkV smfjk qOr `qy aÉbfrF aqy mIzIey rfhIN ieh vI jfxkfrI
dyx ik AunHF dy ies ivdyÈI dOry nfl iswK kOm ƒ kI pRfpqI hoeI hY? Auh ivdyÈF ivc jf ky ikhVy-ikhVy
iswK msly hwl kr ky afey hn jF ies dOry nfl iswK kOm dI Èfn ivc kI vfDf hoieaf hY
Èuwkrvfr, 2 jnvrI, 2009
nvyN vrHy dI ÈurUafq Éfilsqfn iËMdFbfd dy nfhiraF nfl hoeI .. nvyN sfl `qy bwbr Kflsf jrmnI ny pRx
duhrfieaf .. suKbIr bfry kYptn kMvljIq dI itwpxI nfl akflI isafsq grmfAux dy crcy .. icdMbrm dy dOry df lVIvfr DmfikaF nfl svfgq .. ‘doÈIaF` dI
pCfx df muwdf vwty Kfqy pf idqf igaf .. kOmI jFc eyjMsI dy gTn leI notIiPkyÈn jfrI .. aYP[ bI[ afeI[ tIm vloN ksfb dy ipMz df dOrf .. ÈhId jQydfr
gurdyv isMG kFAuky dI brsI mnfeI geI .. bfdl nfl XfrI pwkI[[[ pr cMzIgVH bfry koeI smJOqf
nhIN-cOtflf .. ieËrfeIl ny hmfs df cotI df afgU mfr mukfieaf!
nvyN sfl mOky DuMd dI cfdr ivc ilpty sRI drbfr sfihb `c mwQf tykx jFdIaF hoeIaF sMgqF
2009 nvyN vrHy dI ÈurUafq gurbfxI, ardfs, jYkfiraF, rfj krygf Éflsf, pMQ kI jIq qy Éfilsqfn iËMdFbfd dy nfhiraF nfl hoeI
nvyN sfl `qy bwbr Kflsf jrmnI ny pRx duhrfieaf
mfnhfeIm, 1 jnvrI (bsMq isMG rfmUvflIaf)-bwbr Kflsf jrmnI dy muwK jQydfr BfeI ryÈm isMG bwbr, BfeI gurivMdr isMG bwbr golzI, BfeI blijMdr isMG bMtI, BfeI
avqfr isMG qfrf qy bfbf hrimMdrpfl isMG bwbr ny pRYWs not jfrI kridaF smuwcI iswK kOm ƒ nvyN sfl aqy sfihb sRI gurU goibMd isMG jI dy avqfr idhfVy dIaF
vDfeIaF ByjidaF ardfs kIqI ik nvF sfl sfrI mnuwKqf leI KuÈIaf lY ky afvy. AunHF ikhf ik aDUry kfrjF ƒ nypry cfVHn leI nvyN sfl aqy gurU goibMd isMG jI dy avqfr
idhfVy `qy pRx krIey ik jd qwk kOm afËfd nhIN ho jFdI ieh kOmI sMGrÈ jfrI rhygf.
sYn ÌrFissko (blivMdrpfl isMG Éflsf) BfrI TMZ dy bfvjUd sfl 2008 dI afÉrI rfq ƒ sYn ÌrFissko bya qy nfl lwgdy gurduafiraF ivc BfrI dIvfn swjy ijs ivc rfgI jiQaF qy
bwicaF ny vwK vwK rfgF ivc kIrqn kIqy, kQfvF hoeIaF. gurduafrf sfihb ÌrImFt ivc pRiswD kQfkfr BfeI ipMdrpfl isMG ny kQf kIqI.zf: mihMdr isMG idwlI ny aspÈt
ijhy afpxy vIcfr sMgqF nfl sFJy kIqy, ijs qoN ies qrHF lwg irhf sI ik smF Érfb kIqf jf irhf hY.gurduafrf sfihb dy bfhr kbIlf rYstorYNt vfilaF ny KuwlHf lMgr lfieaf
hoieaf sI. BfrI TMZ ivc hItrF krky sMgqF grmfieÈ hfsl kr rhIaF sn. cfh dy lMgr lwgy hoey sn. jdoN sfl 2008 ivdfeI lY ky sfl 2009 ivc qbdIl ho irhf sI AudoN Éflsf
pMQ dI ivjYeI ijwq dy zMky gUMjy. rfj krygf Éflsf, pMQ kI jIq qy Éfilsqfn iËMdfbfd dy nfhiraF nfl sMgqF ny hfl gUMjx lf idqf. ÌrImFt gurduafrf sfihb ivc sdf hI nvyN
sfl dI afmd smyN BfrI rOxk huMdI hY.
stfktn gurduafrf sfihb ivc sRI akfl qÉq sfihb dy jQydfr BfeI gurdyv isMG kfAuNky dI ÈhIdI ƒ Xfd kIqf igaf qy ÌrImFt qoN puwjy BfeI amrjIq isMG dy jQy ny kIrqn qy
kivqfvF nfl sMgqF ƒ inhfl kIqf. iesy qrHf trysI, mntIkf, sYn hoËy qy sYkrfmYNto vwloN vI aijhIaF hI irportF hfsl hoeIaF hn.
suKbIr bfry kYptn kMvljIq dI itwpxI nfl akflI isafsq grmfAux dy crcy
pfl isMG nOlI/jlMDr : 1 jnvrI- ÈRomxI akflI dl dy sInIar afgU qy sihkfrqf mMqrI kYptn kMvljIq isMG vwloN dl dy pRDfn suKbIr isMG bfdl ƒ muwK mMqrI bxfey jfx
bfry kIqI itwpxI nfl pMjfb dI isafsq pUrI qrHF grmf geI hY. pMjfb dy muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl vI awj lok sBf coxF qoN pihlF suKbIr bfdl ƒ muwK mMqrI
bxfAux bfry vfr vfr puwCy svflF qoN tflf vwt gey. pMjfb srkfr vwloN pMjfbI pwqrkfrI leI zf[ sfDU isMG hmdrd XfdgfrI aYvfrz df aYlfn vI awj kIqf igaf. ÈRomxI akflI
dl dy sInIar afgU qy sihkfrqf mMqrI kYptn kMvljIq isMG dy afey ies ibafn ny pMjfb dI isafsq qy Éfs krky ÈRomxI akflI dl dI isafsq ƒ kVfky dI TMz `c grmf idwqf hY.
kYptn kMvljIq isMG ny afpxy iek ibafn `c ikhf hY ik ÈRomxI akflI dl dy pRDfn suKbIr isMG bfdl ƒ muwK mMqrI bxfAux dI koeI gwl nhIN cwl rhI. AunHF ikhf
ik pfrtI suKbIr bfdl dI kfrguËfrI ƒ bVy nyiVEN dyK rhI hY qy Aus dI kfrguËfrI dI prK lok sBf coxF dOrfn hI dyKI jfxI hY. pfrtI pRDfn suKbIr bfdl vwloN mYgf
pRojYktF bfry vI aiswDy qOr `qy hmlf bolidaF kYptn kMvljIq isMG ny ikhf ik ies smyN pMjfb dy nOjvfnF ƒ mYgf pRojYktF rfhIN ruËgfr nhIN lwBxf ikAuNik pMjfb
df smuwcf kfrobfr KyqIbfVI `qy inrBr hY. ies leI KyqIbfVI dy aDfrq hI ieMzstrIaF lwgx `qy byruËgfr GuMm rhy nOjvfnF ƒ ruËgfr dy mOky iml skdy hn. kYptn
kMvljIq isMG dy ies ibafn ny pfrtI aMdr KlblI mcf idwqI hY. awj jlMDr phuMcy pMjfb dy muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl ƒ jdoN vfr vfr kYptn kMvljIq isMG dy ies
ibafn bfry svfl kIqy gey qF Auh ienHF svflF df jvfb dyx qoN tflf vwt gey. AunHF ikhf ik Auh ies mfmly `qy koeI itwpxI nhIN krngy. sUqrF anusfr bIqy idnIN
pMjfb dy muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl dI idwlI PyrI dOrfn Bfjpf dI hfeIkmFz dy sInIar afgU aYlky azvfnI qy kOmI pRDfn rfjnfQ isMG nfl ÊYr rsmI gwlbfq hoeI
dwsI jFdI hY, ijs `c suKbIr bfdl ƒ lok sBf coxF qoN pihlF pMjfb df muwK mMqrI bxfAux bfry zUMGfeI nfl crcf hoeI sI. ies dI iBxk ÈRomxI akflI dl dy Aus DVy ƒ vI
pY geI dwsI jFdI hY, ijhVf ajy suKbIr bfdl ƒ muwK mMqrI bxfey jfx dy hwk `c nhIN hY. kYptn kMvljIq isMG dy afey ibafn ny suKbIr bfdl qoN muwK mMqrI dI
kursI hor prHy iKskf idwqI hY. ies nfl afAux vfly idnF aMdr pfrtI dy aMdr hor vI isafsI Gusr-musr hox dIaF sMBfvnfvF dwsIaF jf rhIaF hn. BrosyXog sUqrF qoN
imlI jfxkfrI anusfr Bfjpf hfeIkmFz ny Bfjpf dy ivDfiekF qoN ies sbMDI kory kfgËF `qy vI dsqÉq krvf ky s[ bfdl dy hvfly kr idwqy dwsy jFdy hn pr pfrtI dI lIzriÈp ny
ies dI aiDkfrq qOr `qy koeI puÈtI nhIN kIqI sI. ÈRomxI akflI dl dy ivDfiekF ƒ vI ies sbMDI toihaf jf irhf hY ik lok sBf coxF dy aYlfn qoN pihlF-pihlF suKbIr bfdl ƒ
muwK mMqrI bxf idwqf jfvy. pr kYptn kMvljIq isMG dy ibafn nfl pfrtI aMdrlI Puwt vI sfhmxy af geI hY ik pfrtI aMdr suKbIr ƒ muwK mMqrI bxfey jfx bfry iek rfey
nhIN hY. sQfnk rYz krfs Bvn `c iek smfgm ivKy Aucycy qOr `qy phuMcy pMjfb dy muwK mMqrI s[ pRkfÈ isMG bfdl ny aYlfn kIqf ik pMjfb srkfr hr sfl pMjfbI
pwqrkfrI `c ivlwKx Xogdfn pfAux vfly pwqrkfrF ƒ zf[ sfDU isMG hmdrd aYvfrz nfl snmfinq kiraf krygI. ies aYvfrz `c pMjfb srkfr dy lwK dI nkd rfÈI Èfml hovygI.
AunHF ikhf ik sfl 2009 ƒ pMjfb srkfr ivkfs vrHy vjoN mnfvygI. AunHF ikhf ik ivkfs Xfqrf ƒ pMjfb dy lokF ny BrvF huMgfrf idwqf hY.
icdMbrm dy dOry df lVIvfr DmfikaF nfl svfgq
asfm `c 10 hlfk
guhftI, 1 jnvrI (ivÈv vfrqf)- nvyN sfl dy pihly hI idn afsfm iqMn bMb DmfikaF nfl kMb AuiTaf. bMb sfeIkl `qy aqy kUVy dy zwby ivc rwKy gey sn. pRfpq jfxkfrI
anusfr DmfikaF ivc Gwto Gwt 12 ivakqI ËÉmI hox dI Ébr hY. ies ivcoN iqMn dI hflq gMBIr dwsI jf rhI hY. ËÉmIaF dI igxqI vDx df ÉdÈf hY. ieh Dmfky aijhy smyN
hoey hn jdoN kyNdrI gRih mMqrI pI[ icdMbrm guhftI dy do idvsI dOry `qy hn. icdMbrm Èuwkrvfr ƒ iek Auc pwDrI bYTk ivc surwiKaf AupfvF dI smIiKaf krn vfly
sn. icdMbrm dI Xfqrf ƒ dyKidaF Èihr ivc surwiKaf dy krVy pRbMD kIqy gey sn, pr ies dy bfvjUd guhftI ivc sIrIal Dmfky hoey. iËkrXog hY ik ies qoN pihlF idvflI
qoN bfad 30 akqUbr ƒ vI afsfm sIrIal DmfikaF nfl kMb AuiTaf sI. Aus smyN DmfikaF iv 88 lokF dI mOq ho geI sI. pRfpq jfxkfrI anusfr pihlf blfst dupihr 3[30 vjy
bIrUbfzI ivc hoieaf, dUsrf Dmfkf Èfm 5[15 vjy BUqnfQ ivc aqy qIsrf Dmfkf Èfm 5[30 vjy BFgfgVH ielfky ivc hoieaf. sfry blfst BIV BVwky vflIaF QfvF `qy hoey hn.
‘doÈIaF` dI pCfx df muwdf vwty Kfqy pf idqf igaf
aMimRqsr, 1 jnvrI (crnjIq isMG): ‘iswK dI pRIBfÈf` dy muwdy Auqy kOm dI siQqI hfsohIxI bxfAux vfly ‘doÈIaF` dI pCfx krn leI ÈRomxI kmytI vloN 28 dsMbr ƒ
gTq kIqI sb kmytI ny awj cfr idn bIqx ipCoN vI koeI rIport nhIN idqI. sRI gurU nfnk invfs ivKy ÈRomxI kmytI dy pRDfn s[ avqfr isMG mwkV ny pMjfb qy hirafxf
hfeI kort `c dfÉl kIqy hlÌnfmy ivc sihjDfrI vflI lfeIn drj krfAux vfly ‘doÈIaF` ivruD kfrvfeI krn leI iqMn mYNbrI sb kmytI dy gTn df aYlfn pUrI grj nfl kIqf sI pr AunHF
dI grj ÈRomxI kmytI dy dÌqr qk hI sImq ho ky rih geI. ÈRomxI kmytI dy gilafiraF ivc ieh gwl bhuq mÈhUr hY ik ijs mfmly ƒ dbfAuxf hovy, Aus bfry sb kmytI bxf
idAu. keI mulfËm sb kmytI df arQ ‘swB kuwJ imwtI` hI kZdy hn. dsxf bxdf hY ik ÈRomxI kmytI pRDfn s[ avqfr isMG mwkV ny ÈRomxI kmytI dI aMiqRg kmytI dI
iek hMgfmI mIitMg bulfeI sI ijs ivc ieh ivcfr kIqf jfxf sI ik ‘iswK dI pRIBfÈf` vfly hlÌIaf ibafn ivc ‘sihjDfrI` Èbd ikvyN dfÉl ho igaf. hlÌIaf ibafn `c sihjDfrI Èbd vflI
lfeIn ikvyN aqy ikAuN drj hoeI? ies bfry jfxn leI iqMn mYNbrI kmytI gTq kr idqI ijs ivc ÈRomxI kmytI dy sInIar mIq pRDfn rGUjIq isMG ivrk, jUnIar mIq pRDfn
kyvl isMG bfdl aqy aMqirMg kmytI mYNbr rfijMdr isMG mihqf ƒ Èfml kIqf igaf. s[ mwkV ny bVy ivÈvfs nfl ikhf, ‘‘ieh kmytI do idnF `c apxI rIport pyÈ krygI qF jo
doÈIaF ivruD CyqI kfrvfeI ho sky.`` ies kmytI ny apxI rIport 30 dsMbr qk pyÈ krnI sI pr sUqrF anusfr kmytI dI hfly qk iek vI mIitMg nhIN hoeI. ies sbMDI gwl krn
`qy jUnIar mIq pRDfn kyvl isMG bfdl ny ikhf, ‘‘hfly qk kmytI dy sfry mYNbr iekwTy hI nhIN hoey. asIN rIport ikQoN dyxI hY?`` ÈRomxI kmytI dy skwqr dlmyG
isMG ny ies gwl dI puÈtI kIqI ik hfly qk nf hI koeI mIitMg hoeI aqy nf hI mIitMg leI koeI qfxf-bfxf buixaf igaf hY. ÈRomxI kmytI dy pRDfn s[ avqfr isMG mwkV ƒ
kmytI dI rIport bfry puwCx `qy AunHF tflf vtidaF ikhf, ‘‘ies rIport bfry ibhqr iehI hovygf ik kmytI mYNbrF ƒ puiCaf jfvy.`` jdoN AunHF ƒ mYNbrF nfl hoeI gwl bfry
disaf igaf s[ mwkV ny ikhf, ‘‘Czo jI! mYN 2 jnvrI ƒ ivdvfnF dI mIitMg swdI hY ijs ivc pUrI qrHF GoK ivcfr kIqI jfvygI qfik swB dI rfey lY ky hfeI kort `c dubfrf hlÌIaf
ibafn dfÉl kIqf jf sky. iek pfsy Aukq muwdy `qy kOm dI siQqI byhd ksUqI bxI hoeI hY pr akfl qÉq dy muwK syvfdfr igafnI gurbcn isMG ivdyÈI dOiraF Auqy gey
hoey hn. iswK kOm leI apxy mn ivc ‘drd` hox df dfavf krn vfly igafnI gurbcn isMG ies sMkt dI GVI `c mihË zflr hI iekwTy kr rhy lgdy hn.
kOmI jFc eyjMsI dy gTn leI notIiPkyÈn jfrI
nvIN idwlI, 1 jnvrI (pI tI afeI)-rfÈtrpqI dI pRvfngI imlx AuprMq kyNdr srkfr ny kOmI jFc eyjMsI (aYn afeI ey) dy gTn leI kMm ÈurU kr idwqf hY. ieh kOmI jFc
eyjMsI dyÈ Br ivc awqvfd nfl sbMiDq mfmilaF dI jFc krygI. iek sInIar aiDkfrI ny Aukq jfxkfrI idMidaF dwisaf ik ies eyjMsI dy gTn leI gRih ivBfg vwloN rsmI
notIiPkyÈn jfrI kr idwqf igaf hY. kOmI jFc eyjMsI (aYn afeI ey) kol dyÈ dI eykqf qy aKMzqf ƒ Kqrf, bMb Dmfky, hvfeI jhfË aqy smuMdrI jhfË agvf krn aqy pRmfxU
sMsQfnF `qy hmilaF ijhy jurmF dI jFc dy aiDkfr hoxgy. ies eyjMsI dy gTn leI ibwl sMsd vwloN huxy ijhy hI pfs kIqf igaf hY. ies ibwl ƒ kwlH rfÈtrpqI vwloN
pRvfngI idqI geI hY. ieh eyjMsI hiQafrF aqy nÈIly pdfrQF dI qskrI , jfalI krMsI aqy srhwd pfroN GuspYT dy mfmilaF dI vI jFc krygI. kfƒn qihq ieh ivvsQf hY ik
eyjMsI kol iksy ÈwkI ivakqI ƒ Ëmfnq qoN ibnF hI 180 idn qwk ihrfsq ivc rwiKaf jf skygf aqy awqvfdI gqIivDIaF ivc Èfiml doÈI ƒ Aumr kYd dI sËf dyx df vI aiDkfr
hovygf. muMbeI awqvfdI hmilaF qoN bfad awqvfd nfl sKqI nfl inpty jfx dI mMg kfrx ieh nvF awqvfd ivroDI kfƒn sfhmxy afieaf hY. ies kƒn qihq aprfDIaF leI
ivÈyÈ adflqF dy gTn dI vI ivvsQf hY.
aYP[ bI[ afeI[ tIm vloN ksfb dy ipMz df dOrf
ieslfmfbfd, 1 jnvrI (pI[ tI[ afeI[)-amrIkI jFc eyjMsI aYP[ bI[ afeI[ dI tIm ny muMbeI hmly dOrfn igRPqfr kIqy ieko - iek awq vfdI ajml ksfb dy awqvfdI hmly nfl
sbMDF dI jFc leI pfiksqfn dy pMjfb sUby ivc Aus dy ipMz df dOrf kIqf aqy eyjMsI ajy afpxI jFc kr rhI hY. kUtnIqk aqy dUsry sUqrF ny ies Ébr eyjMsI ƒ dwisaf ik
aYP[ bI[ afeI[ tIm vloN ksfb dy ipMz PrIdkot df dOrf kIqf igaf hY. sUqrF ny mIzIaf Kfskr kuJ pfiksqfnI cYnlF dIaF ienHF irportF df KMzn kIqf ik aYP[ bI[ afeI[ tIm ƒ
ieh sfbq krn leI koeI sbUq nhIN imilaf ik ksfb pfiksqfnI nfgirk hY. sUqrF ny ikhf ik aYP[ bI[ afeI[ ajy jFc kr rhI hY aqy iksy iswty `qy phuMcx leI hor smF lvygI.
AunHF hor vyrvy dyx qoN nFh kr idwqI. aYP[ bI[ afeI[ tIm muMbeI hmilaF, ijs ivc 6 amrIkI nfgirk vI mfry gey sn, dI jFc ƒ awgy vDfAux leI mMglvfr ieslfmfbfd
puwjI sI. kuJ irportF ivc ikhf igaf hY ik tIm dI agvfeI dwKxI eyÈIaf dy zfierYktr ivlIam rfbrt kr rhy hn pr ies dI suqMqr qOr `qy puÈtI nhIN ho skI. aYP[ bI [
afeI[ dy bulfry ircrz kolko nfl jdoN zfn aKbfr ny sMprk kIqf qF AunHF ikhf ik aYP[ bI[ afeI[ lgfqfr jFc ivc BfrqI aiDkfrIaF dI shfieqf kr rhI hY aqy sfzy BfeIvfl ijQy
sfƒ lY ky jfxgy asIN AuQy jfvFgy. jdoN AunHF qoN puwiCaf igaf ik kI tIm ny PrIdkot ipMz df dOrf kIqf qF sRI kolko ny ikhf ik kI kIqf jf irhf hY ies bfry Auh dwsx
qoN asmrwQ hn. hor vDyry jfxkfrI leI quhfƒ BfrqI aiDkfrIaF jF amrIkI ivdyÈ ivBfg nfl sMprk krvf skdy hF. ies qoN pihlF aYP[ bI[ afeI[ ny ksfb qoN muMbeI ivc 9
GMty puwC-igwC kIqI sI. ksfb dy ipqf ny zfn aKbfr nfl mulfkfq ivc mMinaf sI ik ijs igRPqfr awqvfdI dIaF ivÈv Br dIaF aÉbfrF ivc qsvIrF CpIaF hn, Auh Aus df
puwqr hY.
ÈhId jQydfr gurdyv isMG kFAuky dI brsI mnfeI geI
kFAuky klF 1 jnvrI (mMJpur) : 1993 ivc pMjfb puls vloN cuwk ky ÈhId kIqy sRI akfl qKq sfihb dy jQydfr BfeI gurdyv isMG kfAuFky lF dI brsI AuhnF dy jwdI ipMz
kFAuky klF ivKy mnfeI geI. sRI aKMz pfT sfihb jI dy Bog AuprMq kIrqn-kQf dy smfgm hoey Aus qoN AuprMq ivÈyÈ qOr qy phuMcy akflI dl pMc pRDfnI dy
cyarmYn BfeI dljIq isMG ibwtU ny afpxy ivcfr pRgt kridaf ikhf ik awj loV hY sfƒ igafn pRfpqI dI ik ÈhIdF ƒ afpxIaF ÈhfdqF ikAuN dyxIaF peIaF qy kI hlfq sn Aus
vyly jo AuhnF dIaF ÈhfdqF df kfrn bxy. AuhnF ikhf ik jQydfr kfAuFky UM ÈhId krn vfly puls aPsr awj vI vwzy srkfrI ahuidaF qy ibrfjmfn hn aqy AuhnF doÈI puils
aPsrF dy nfm nÈr krdI iqvfVI kmytI irport aKOqI pMQk srkfr vloN dbf idwqI geI. AuhnF ikhf ik awj bfdl pirvfr hr pwK qoN pMQ qy sbd gurU ƒ ipwT idKf irhf hY
aqy awj hlfq Ausy qrHF dy bxy hoey hn ijvy 30 sfl pihlF sn aqy pMQ ƒ iehnF ByKIaF ƒ pCfVnf cfhIdf hY.
ies mOky akflI dl mfn dy BfeI qrlok isMG zwlf ny isMG sfihb BfeI gurdyv isMG jI dI qsvIr iswK ajfieb Gr ivc lgfAuFx I mMg kIqI. ÈRomxI kmytI mYNbr BfeI
mihMdr isMG husYnpur ny ikhf ik aijhIaF sMq rUhF ƒ koh-koh ky ÈhId krn vfilaF ƒ jrUr sËfvF imlxIaF cfhIdIaf hn.ies mOky BfeI rxjIq isMG rfmgVH, bfbf
muKiqafr isMG BwTf sfihb vfly, bfbf mihmf isMG, igafnI dIdfr isMG, bfbf vIr isMG qy bfbf avqfr isMG jI ny vI jQydfr jI ƒ ÈrDf dy Puwl Byt kIqy.
ies mOky hornF qoN ielfvf BfeI jsbIr isMG KMzUr, aYzvokyt jspfl isMG mMJpur, BfeI blivMdr isMG ÈyKo, jgqfr isMG DflIvfl , BfeI AudY isMG, BfeI plivMdr isMG
Èuqrfxf, BfeI rxbIr isMG goh aid vI hfËr sn. pirvfr vloN sB df DMnvfd kIqf igaf qy guru kf lMgr aquwt vriqaf.
stfktn gurduafrf sfihb ivc sRI akfl qÉq sfihb dy jQydfr BfeI gurdyv isMG kfAuNky dI ÈhIdI ƒ Xfd kIqf igaf qy ÌrImFt qoN puwjy BfeI amrjIq isMG dy jQy ny kIrqn qy
kivqfvF nfl sMgqF ƒ inhfl kIqf.
bfdl nfl XfrI pwkI[[[ pr cMzIgVH bfry koeI smJOqf nhIN-cOtflf
jlMDr, 1 jnvrI (hrpRIq isMG lyihl)-hirafxy dy sfbkf muwK mMqrI aqy ienolY pRDfn sRI Em pRkfÈ cOtflf ny awj iewQy spwÈt kIqf ik pMjfb aqy pMjfbIaq pRqI
AunHF dy mn ivwc atuwt snyh hY. pMjfb nfl AunHF dI sFJ vI bhuq gUVHI hY aqy iewQoN dy mOjUdf muwK mMqrI sR[ pRkfÈ isMG bfdl nfl AunHF dI XfrI vI
pwkI hY, pRMqU ienHF sfrIaF sFJf dy bfvjUd AunHF vwloN cMzIgVH dy mfmly ivwc koeI smJOqf nhIN kIqf jf skdf. sRI cOtflf ny ieh ivcfr awj iewQy rYz krfs Bvn
ivwc hoey iewk smfgm dOrfn pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF pRgt kIqy. AunHF ikhf ik pMjfb aqy hirafxf ivcfly cMzIgVH dy msly rfhIN duÈmxI pYdf krn leI kFgrs
iËMmyvfr hY. AunHF ikhf ik kFgrs ny cMzIgVH, dirafeI pfxIaF, pMjfbI mF bolI aqy hor keI msilaF ivwc aijhf syh df qklf gwizaf hY ik dovyN stytF ienHF mfmilaF
ƒ lY ky duÈmxF dI qrHF afhmo-sfhmxy ho jFdy hn. af rhIaF lok sBf coxF dOrfn gTjoV bfry AunHF ikhf ik qIsry gTjoV ƒ awgy ilafAux dI AunHF pUrI koiÈÈ kIqI sI,
pRMqU ieh koiÈÈ sPl nhIN ho skI, ies leI Bfjpf nfl hI muV sFJ pfAuxf mËbUrI bx igaf hY.
ieËrfeIl ny hmfs df cotI df afgU mfr mukfieaf !
gfËf istI-sYn ÌrFissko (blivMdrpfl isMG Éflsf) ieËrfeIlI jMgI jhfËF ny ÌlsqIn ivcly gfËf pwtI qy hmfs ( ÌlsqInI lokF leI cuxI hoeI srkfr pr pCwmI dyÈF leI awqvfdI
jQybMdI) dy cotI dy muslmfn afgU inËfr rfien ƒ Ausdy Gr ivc hI imËfeIlI hmly ivc mfr mukfieaf. Auh 49 sflF df sI qy hmfs dy AunHF pMjF ÈkqIÈflI bMidaF ivcoN
iek sI jo hmfs dIaF nIqIaF inrDfirq krdy hn. hmly ivc AusdIaF cfr vhutIaF qy 9 bwcy vI mfry gey. mrn qoN iek idn pihlF hI Ausny hmfs dy tI[vI[ qy ieh gwl khI sI
ik, ‘‘ijwq jF Èhfdq!’’
15 lwK vwsoN dI afbfdI vflI gfËf pwtI dI hflq ies vyly qrsXog bxI hoeI hY qy rotI KrIdx leI lMmIaF lfeInf lwgIaF vyKIaF geIaF. hmfs vfly kih rhy ny ik jy ieËrfeIlI
ÌOjF ny ËmInI hmlf kIqf qF iek vfr ieËrfeIlIaF ƒ nfnI Xfd krvf idqI jfeygI qy EDr ieËrfeIl vfly gfËf ivc imltrI rfhIN ËmInI hmlf krn leI kcIcIaF vwt rhy hn.
vIrvfr, 1 jnvrI, 2009
hrismrq kOr bfdl ny kIqI iÈvilMg dI pUjf .. kOmI jFc eyjMsI hoNd `c afeI, KfVkU ivroDI kfƒn lfgU hoieaf .. ÈRomxI kmytI skwqr hrbyaMq dI CuwtI .. bfdl ny pMQ duÈmx azvfnI dy nF `qy votF mMgIaF .. iswK aqy musilm nOjvfnF `c KUnI JVpF .. pRvfsI iswKF sxy keI BfrqIaF ƒ snmfnq krygI mhfrfxI .. idwlI dy vkIl vloN ksfb leI pyÈkÈ .. kfsb vloN kfƒnI mdd leI Byjy pwqr `qy pfik aiDkfrIaF ƒ Èwk .. kÈmIr `c ieËrfeIl ivroDI pRdrÈn
hrismrq kOr bfdl ny kIqI iÈvilMg dI pUjf
biTMzf, 31 dsMbr (ikrpfl isMG) : iek akfl purK ƒ mMnx vfly akflIaF ny iswK Drm `qy ho rhy isDFqk hmilaF df jvfb dyx leI 1920 `c ÈRomxI akflI dl bxfieaf pr hux qRfsdI ieh hY ik jdoN qoN ÈRomxI akflI dl dI vfgzor s[ pRkfÈ isMG bfdl dy hwQ afeI hY, Aus qoN bfad iswK Drm dI isDFqk qOr `qy ijhVI iKwlI bfdl prvfr Auzf irhf hY, ies df koeI mukfblf nhIN kr skdf. lok sBf dIaF coxF dy mwdynËr pfrtI pRDfn s[ suKbIr isMG bfdl dI pqnI bIbI hrismrq kOr bfdl ny Èihr `c nukV mIitMgF dOrfn ieQoN dy Bfrq ngr `c siQq vYȃ dyvI mMdr `c iÈvilMg dI pUjf kIqI aqy mfqf dIaF BytfvF gf ky ihMdU dyvI dyviqaF dI ‘ÉuÈI` hfsl kIqI. bfdl prvfr vloN lgfqfr AuzfeIaF jf rhIaF DwjIaF `qy ÈRomxI Éflsf pMcfieq dy pMc BfeI hirMdr isMG drvyÈ nfl sMprk kIqf igaf qF AuunHF ikhf ik s[ bfdl pUry isafsI iKzfrI hn, AuunHF ƒ iksy Drm dy isDFqF nfl koeI srokfr nhIN. hux Auh vI smJ cuwky hn ik gurmiq ivroDI kMm krn nfl ijMny ku iswKF dIaF votF df AuunHF ƒ nuksfn hoxf sI, Auh ho cuwkf hY, ies qoN bfad ijMny gurmiq ivroDI kMm, Auh krngy, AunI hI vwD hmfieq Bfjpf aqy afr[aYs[aYs[ vloN AuunHF ƒ imlygI. BfeI drvyÈ ny ikhf ik cMgf hoieaf ik bIbI gurlIn kOr ny hfeI kort `c kys kr ky iswK dI pirBfÈf df mslf CyV idqf hY. ies leI hux ieh vI ÌYslf kr lYxf cfhIdf hY ik ijhVf vI iswK gurmiq aqy iswK rihq mirafdf dy Ault kMm krdf hY, Aus ƒ vI iswKI qoN Éfrj smiJaf jfxf cfhIdf hY, byÈwk Auh kysfDfrI aqy nIlIaF pwgF sjfAux vfly akflI hI ikAuN nf hox. AunHF ikhf ik ijhVy pMQ dy Auc ahuidaF `qy bYT ky gurmiq dIaF DwjIaF Auzf rhy hn, Auh iswKI df swB qoN vwD nuksfn kr rhy hn ikAuNik afm anBol iswK AuunHF ƒ iswKI df rol mfzl smJ ky, AunHF vloN kIqy gey gurmiq ivroDI kMmF ƒ iswK Drm df aMg mMn bYTdy hn.
kOmI jFc eyjMsI hoNd `c afeI, KfVkU ivroDI kfƒn lfgU hoieaf
nvIN idwlI, 31 dsMbr: gRih mMqrI pI[ icdMbrm ny awj aYlfn kIqf ik KfVkU lihrF df sÉqI nfl tfkrf krn leI sMsd vloN pfs kOmI jFc eyjMsI aqy ÊYr kfƒnI srgrmIaF rokx sbMDI kfƒn awj rfÈtrpqI vloN pRvfngI imlx ipCoN qurq lfgU ho igaf hY. gRih mMqrI df ahudf sMBflx ipCoN mIzIaf nfl awj pihlI vfr rsmI gwlbfq kridaF icdMbrm ny disaf ik agly kuwJ hI idnF ivc kOmI jFc eyjMsI df zfierYktr jnrl inXukq kr idqf jfvygf. ieh puwCx `qy ik ieh eyjMsI apxf pihlf kys kdoN lvygI, AuunHF ikhf ik ijvyN hI koeI mfmlf sONipaf jfvygf, Auh jFc ÈurU kr dyvygI. AuunHF disaf ik eyjMsI ƒ sONpy jfx vfly mfmilaF df ÌYslf do jwjF dI kmytI vloN mfmilaF dI gMBIrqf ƒ vyK ky 7 idnF dy aMdr-aMdr kIqf jfvygf aqy ies sbMDI srkfr ÌYslf krn ivc cfhy ijMny vI idn lY skdI hY. icdMbrm anusfr dyÈ ivc ivdroh aqy KfVkU lihrF df mukfblf krn leI 20 skUl sQfpq krn dI kfrvfeI Aupr qyËI nfl kMm ÈurU kr idqf hY aqy ienHF skUlF ivc KfVkU lihrF nfl sbMiDq mfmilaF df sfhmxf krn leI amly ƒ isKlfeI idqI jfieaf krygI. AuunHF ikhf ik mltI eyjMsI sYNtr (aYm[ ey[ sI[) ijhVI KfVkUvfd nfl sbMDq mfmilaF leI nozl eyjMsI vjoN kMm kr rhI hY, 24 GMty kMm krygI. AuunHF ikhf ik srkfr ny ieh vI hukm jfrI kr idqy hn ijnHF aDIn aYm[ ey[ sI[ bfkI sfrIaF ÉuÌIaf eyjMsIaF nfl iml ky kMm krygI, BfvyN Auh rfj srkfrF dIaF hox jF kyNdr dIaF. gRih mMqrI ny ieh aYlfn vI kIqf ik KfVkUvfd sbMDI jfxkfrI hfsl krn leI awj qoN hI kyNdr sQfpq krn df kMm ÈurU kr idqf igaf hY. AuunHF ikhf ik aYm[ ey[ sI[ dIaF shfiek ÈfKF vI kuwJ rfjF dIaF rfjDfnIaF ivc sQfpq kIqIaF geIaF hn.
AuunHF ikhf ik cfr muwK mhfngrF ivc aYn[ aYs[ jI[ dy kyNdrI dÌqr sQfpq krn leI mMqrfly vloN CyqI hI mfmlf kYbint ivc ilaFdf jfvygf qy aijhy kyNdrI dÌqr hor ÈihrF ivc vI sQfpq kIqy jfxgy. ieh puwCx `qy ik muMbeI hmilaF dI jFc leI pfiksqfn sihXog dy irhf hY ik nhIN, AunHF ikhf ik pfiksqfn ies smyN nFh-nukr krn dI hflq ivc hI hY. asI Aus ƒ jo vI afKFgy, Auh Aus qoN ienkfrI hI huMdf rhygf. ies mOky gRih mMqrI ny ikhf ik jd ajml kfsb dy ipqf ny tYlIivËn `qy Éud ikhf ik kfsb Aus df puwqr hY aqy kfsb ny Éud hI pfiksqfn srkfr ƒ kfƒnI mdd leI pwqr iliKaf hY iPr pfiksqfn ƒ ies qoN vwD hor ikhVy sbUq cfhIdy hn. icdMbrm ny pfiksqfn dy AuunHF doÈF ƒ vI Éfrj kr idqf, ijnHF ivc ikhf igaf sI ik Bfrq ny muMbeI hmilaF dy sbUq Aus ƒ nhIN sONpy hn. gRih mMqrI ny ikhf ik kostl kmFz dI sQfpnf sbMDI vI riKaf mMqrflf mMqrI mMzl ivc suJfa pyÈ krygf. jFc ibAUro ivc ÉflI peIaF asfmIaF pUrn leI kfrvfeI vI hMgfmI hflq ivc kIqI jfvygI. AuunHF ikhf ik puils suprzYNt, izptI ieMspYktr jnrl aqy ieMspYktr jnrl dy pwDr dIaF asfmIaF ÉuÌIaf ibAUro ivc Br idqIaF geIaF hn. AunHF disaf ik 20 hËfr bult prUÌ jfktF nIm ÌOjI dsiqaF ƒ CyqI hI muheIaf krvfeIaF jf rhIaF hn. AuunHF disaf ik aMdrUnI surwiKaf dy inrIKx leI sInIar aÌsr ky[ sI[ Èrmf ƒ aMdrUnI surwiKaf dy slfhkfr vjoN inXukq kr idqf igaf hY.
ÈRomxI kmytI skwqr hrbyaMq dI CuwtI
aMimRqsr : 31 dsMbr (jsbIr isMG) : ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny iswK dI pirBfÈf bfry pMjfb aYNz hirafxf hfeI kort ivc idwqy gey ivvfdq hlÌIaf ibafn ƒ lY ky AuTy ivvfd ƒ TwlH pfAux leI zfierYktr iswK ieiqhfs aqy irsrc pRo[ anurfg isMG dI CuwtI qoN bfad ÈRomxI kmytI dy skwqr hrbyaMq isMG ƒ vI awj ÈfmI nOkrI qoN ivhlf krky Gr ƒ qor idwqf. AunHF df cfrj skwqr dlmyG isMG dy spurd krn dy nfl-nfl joigMdr isMG aklIvfl ƒ iswiKaf ivBfg df nvF skwqr bxf idwqf igaf hY.
ÈRomxI kmytI skwqr dlmyG isMG ny tYlIÌon `qy gwlbfq kridaF dwisaf ik hrbyaMq isMG ipCly do sflF qoN vfDU smF lY ky TykydfrI pRxflI qihq skwqr sn, ijnHF df smF awj ÈfmIN pUrf ho igaf. AunHF dwisaf ik ÈRomxI kmytI pRDfn avqfr isMG mwkV dy ieh afdyÈ hn ik hrbyaMq isMG ƒ bfiewËq bkfiedf isropf dy ky ruÉsq kIqf jfvy pr hrbyaMq isMG koeI jfxkfrI idwiqaF hI dPqroN smyN qoN pihlF hI AuT ky cwldy bxy.
hrbyaMq isMG koloN jfxkfrI hfisl krn leI jdoN AunHF dy mobfiel `qy rfbqf kfiem kIqf qF AunHF ikhf ik ÈfmI pMj vjy pqf lwgygf pr pMj dI QF jdoN ÈfmI Cy vjy AunHF nfl rfbqf kfiem krn dI koiÈÈ kIqI geI qF AunHF df mobfiel pirvfr dy iksy hor mYNbr kol sI, ijs ny ikhf ik skwqr sfihb bfhr cly gey hn qy mobfiel Gr Cwz gey hn. jdoN AunHF ƒ hrbyaMq isMG dI CuwtI bfry puwCx dI koiÈÈ kIqI qF AunHF ikhf ik ies bfry AunHF ƒ koeI jfxkfrI nhIN hY. ÈRomxI kmytI dy skwqrF hrbyaMq isMG qy idlmyG isMG dy dÌqrF ivckfr iewk dIvfr df hI prdf hY, pr dohF dÌqrF df nËrf vwKo vwKrf nËr af irhf sI. hrbyaMq isMG dy dÌqr ivc cuwp-cfp CfeI hoeI sI, jdik idlmyG isMG ƒ imlx vfilaF dI lMmI lfeIn vyKI geI.
jQydfr gurcrn isMG tOhVf ny sMn 2003 ivc hrbyaMq isMG ƒ mYitRk dy jfalI srtIiPkyt dy doÈ ivc nOkrI qoN izsims kr idwqf sI, pr jQydfr tOhVf dy akfl clfxf krn AuprMq Aus vyly dy akflI suprImo pRkfÈ isMG bfdl dI isPfrÈ `qy ÈRomxI kmytI dy kfrjkfrI pRDfn alivMdrpfl isMG pwKoky AunHF ƒ vfps lY ky afey sn. ÈRomxI kmytI dI pRDfngI df qfj jdoN sRI bfdl ny jQydfr avqfr isMG mwkV dy isr `qy rwiKaf qF hrbyaMq isMG sRI mwkV dI 'guz buks` `c af gey.
krIb do sfl pihlF pMjfb dy kYbint mMqrI suwcf isMG lMgfh dy Bgq mIq skwqr ajYb isMG ƒ pRDfn mwkV ny vfDU smF dyx qoN ienkfr kr idwqf, pr sfry kfiedy kfƒnF dI kiQq AulMGxf krky hrbyaMq isMG ƒ iewk sfl df smF hor dy idwqf. iewk sfl bfad sRI mwkV ny hrbyaMq isMG ƒ Aukf puwkf 25000 rupey mhInf Tyky `qy mulfËm rwK ilaf. ieMj Tyky df smF Éqm hox dy nfl-nfl AunHF ƒ afs sI ik iewk sfl hor iml jfvygf. pr hfeIkort ivc sihjDfrI muwdy ƒ lY ky idwqf igaf hrbyaMq isMG vwloN hlPIaf ibafn Gfqk iswD hoieaf.
kuJ sUqrF ny dwisaf ik sInIar bfdl qy pMjfb dy muwK mMqrI sRI pRkfÈ isMG bfdl dy isafsI skwqr zf[ dljIq isMG cImf ny qF BfvyN hrbyaMq isMG ƒ hor smF idvfAux bfry pUry Xqn kIqy pr ÈRomxI akflI dl (bfdl) dy pRDfn suKbIr isMG bfdl dy hukmF awgy sRI cImf dI isPfrÈ iPwkI pY geI.
bfdl ny pMQ duÈmx azvfnI dy nF `qy votF mMgIaF
kpUrQlf : surjIq isMG BwtI, pfl isMG nOlI pMjfb dy muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl ny pihlI vfr Bfjpf dy sInIar afgU qy pRDfn mMqrI dy ahudy leI AumIdvfr aYl ky azvfnI dy nF `qy votF mMgIaF. cox muihMm qoN ienkfr kridaF AunHF afpxI ies ivkfs Xfqrf ƒ srkfr vwloN clfeI jf rhI ivkfs lihr dwisaf. rfjnIqk pfrtIaF vwloN pYsy vMz ky votrF ƒ afpxy hwk ivc krn sbMDI kYg dIaF hdfieqF sbMDI AunHF ikhf ik sUbf srkfr lokF qoN iekwTf kIqf pYsf lokF dy ivkfs leI Érc krn df pUrf aiDkfr rwKdI hY.
kpUrQlf iËlHy dy ksbf nzflf `c srkfrI qOr `qy kIqI geI ivkfs rYlI ƒ sMboDn kridaF muwK mMqrI sRI bfdl ny lokF ƒ apIl kIqI ik Auh iek vfr azvfnI ƒ pRDfn mMqrI bxfAux leI votF pf dyx iPr Auh azvfnI ƒ bfhoN PV ky pMjfb df ivkfs krvfAuxgy. sRI bfdl ny ies mOky hlkf BulwQ dy ivkfs leI lgBg 18 kroV rupey idwqy. AunHF iËlHf kpUrQlf `c kudrqI afÌqF bfry PMzF dI lok inrmfx ivBfg vwloN durvrqoN krn dy mfmly dI jFc krvfey jfx df vI aYlfn kIqf. iËlHf Xojnf borz dI cyarprsn qy ÈRomxI akflI dl dI sInIar mIq pRDfn bIbI jgIr kOr ny ikhf ik pOxy do sflF dOrfn akflI-Bfjpf srkfr dy kfrjkfl `c hI BulwQ hlky leI 21 kroV rupey pihlF hI Ércy jf cuwky hn. ksbf nzflf `c iek aYn afr afeI vËId isMG dy Gr pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF muwK mMqrI pRkfÈ isMG bfdl ny ienHF rYlIaF ƒ cox dI QF ivkfs rYlIaF dwisaf. pr dfxf mMzI `c kIqI geI rYlI dOrfn AunHF sfrf BfÈn isafsI qOr `qy idwqf. bIbI jgIr kOr ny ies mOky ivkfs rYlI ƒ sMboDn kridaF ikhf ik pMjfb `c jdoN-jdoN vI swqf dI vfgzor pRkfÈ isMG bfdl dy hwQ afeI, AudoN-AudoN hI pMjfb df qy Éfs krky hlkf BulwQ df ivkfs hoieaf. AunHF kFgrsI ivDfiek suKpfl isMG Kihrf dI krVI aflocnf kridaF ikhf ik Kihry ƒ BulwQ dy ivkfs leI afAuFdyêYsy cMgy nhIN lwg rhy. AunHF muwK mMqrI qoN mMg kIqI aMimRqsr-jlMDr hfeIvy qy pTfnkot-jlMDr hfeIvy ƒ afps `c joVn vflI sVk AunHF dy hlky `coN lMGdI hY, ies ƒ cOVf kIqf jfvy. styj dI kfrvfeI BulwQ qoN mfrkIt kmytI dy cyarmYn svrn isMG joÈ ny inBfeI.
iswK aqy musilm nOjvfnF `c KUnI JVpF
kfvYNtrI, 31 dsMbr (pwqr-pRyrk) : ieQoN dy iswK qy musilm nOjvfnF ivcfly cwl irhf qxfa ihMsk rUp aÉiqafr kr igaf hY. jfxkfrI muqfbk 16 qoN 19 virHaF dI Aumr dy iqMn nOjvfnF ƒ Aus smyN kfr Qwly dy ky mfrn dI koiÈÈ kIqI geI, jd Auh afpxy ivroDI DVy qoN dUr Bwjx dI koiÈÈ kr rhy sn. dovyN ivroDI DiVaF ny sfry ivvfd hwl krn leI loNgÌorz ielfky `c iek mIitMg rwKI sI pr AuQy iek DVy dy nOjvfn qlvfrF lY ky dUjy DVy dy ipwCy pY gey. Bwjx vfly DVy `qy 30 qoN 40 mIl pRqI GMtf dI rÌqfr nfl kfr cVHfAux dI vI koiÈÈ kIqI geI, ijs kfrn iqMn nOjvfn gMBIr rUp `c ËÉmI ho gey. iek nOjvfn dI grdn tuwt geI, dUjy dI grdn dI iek hwzI tuwt geI aqy qIjy ivakqI dI KopVI hI BMnI geI. ies smyN Auh sÉq surwiKaf pRbMDF hyT kfvYNtrI dy XUnIvristI hspqfl `c dfÉl hn. ‘df iswK tfeImË` vloN nÈr arpxf iblKU dI irport anusfr ijs QF `qy lVfeI hoeI, Aus QF hr pfsy hI KUn iKliraf ipaf sI. ielfky dI jnqf vloN doÈIaF iÉlfÌ qurMq kfrvfeI dI mMg kIqI jf rhI hY. sQfnk stonI stYNtn roz puls Qfxy dy iztYkitv ieMspYktr nfiejl hYrIsn ny dwisaf ik ies mfmly dI jFc cwl rhI hY.
dwsxXog hY ik keI doÈIaF ƒ igRÌqfr kr ilaf igaf sI pr Auh sfry Ëmfnq `qy irhfa ho gey hn. AunHF ikhf ik afm jnqf ƒ vI cfhIdf hY ik Auh ies mfmly bfry hr qrHF dI jfxkfrI puls ƒ AuplbD krvfey. AunHF ikhf ik kfvYNtrI dI ngr kONsl aqy vYst imzlYNzË dI puls vloN iswK aqy musilm BfeIcfrk eykqf kfiem rwKx dIaF hr sMBv koiÈÈF kIqIaF jf rhIaF hn. AuDr kONslr kyn tyalr ny ikhf ik ies Èihr ivc iPrkU eykqf hmyÈF kfiem rwKI jfvygI.
pRvfsI iswKF sxy keI BfrqIaF ƒ snmfnq krygI mhfrfxI
lMzn, 31 dsMbr: ibRtyn dI mhfrfxI agly kuwJ idnF `c pRvfsI iswKF sxy anykF BfrqIaF ƒ snmfnq krygI. bI[ bI[ sI[ dI sMpfdk anIqf kumfrI Bwlf ƒ ibRtyn ivc pRsfrx syvf ivc Xogdfn leI ‘afrzr afÌ df ibRitÈ aMpfier` snmfn idqf jfvygf. eyÈIafeI pRsfrx aqy mIzIaf ivc syvfvF leI lKbIr kOr nuUM vI invfijaf jfvygf. ienHF qoN ielfvf tRYÌfrz ivc aYÈtfn-aOn-mrsI aYNz bozfk skUl dy kfrjkfrI pRmuwK aiDafpk BfrqI mUl dy qrux kpUr, nYtvrk afÌ iswK afrgynfeIËyÈn dy inrdyÈk aqy bI[ bI[ sI[ ryzIAu 4 dy ieMdrjIq isMG ƒ ‘kmFzr afÌ df ibRitÈ aMpfier` snmfn leI cuixaf igaf hY. E[ bI[ eI[ snmfn hfsl krn vfly hornF BfrqIaF ivc kuldIp kOr aqy Brj AudY kumfr ZolkIaf, vYst nfitMGm Èfier kflj dI ipRMsIpl aqy muwK kfrjkfrI afÈf Kymkf aqy prl hotl aqy rYstorYNt gruwp dy aYm[ zI[ kumfr muQlgwpn Èfml hn. iesy qrHF ‘mYNbr afÌ df ibRitÈ aMpfier` snmfn nfl suirMdr isMG jflI, rMjulf mDfnI aqy nirMdr mihqf ƒ snmfinaf jfvygf. ÌOjI aiDkfrIaF ivc snmfn pRfpq krn vfly krnl rfkyÈ kumfr hoxgy. (eyjMsI) kYbint dÌqr vloN aYlfnI sUcI ivc Èfml lokF ƒ afAux vfly idnF ivc bikMGm pYls `c afXojq smfgmF dOrfn mhfrfxI aYlIËfbyQ snmfnq krygI.
idwlI dy vkIl vloN ksfb leI pyÈkÈ
nvIN idwlI, 31 dsMbr : iensfÌ dy Aus isDFq ivc ivÈvfs rwKdy hoey ik hryk mulËm ƒ afpxI pYrvfeI df hwk huMdf hY, idwlI dy iek vkIl ny ajml afimr iemfn ksfb dy pwK ivc mukwdmf lVn dI pyÈkÈ kIqI hY. ksfb muMbeI hmilaF `c Èfml ieko-iek aijhf mulËm hY ijs ƒ ijAuNdf igRÌqfr kIqf igaf sI. awqvfdI hmilaF ivc 6 mulËmF df sÌlqf pUrvk bcfa kr cuwky vkIl aYm[ Èfnvr Éfn mMndy hn ik iksy ivakqI dy awqvfdI hox jF nf hox df ÌYslf krnf adflq df kMm hY.
Éfn ny eyjMsI ƒ dwisaf ik mYN afpxI kfƒnI ivvsQf ƒ mËbUq krn ivc ivÈvfs rwKdf hF. ies leI mYƒ ksfb df mukdmf lVn ivc koeI muÈkl nhIN hY. ieh adflq ny qYa krnf hY ik Auh awqvfdI hY jF nhIN. aijhf hox `qy Aus ƒ kfƒnI mdd lYx df pUrf hwk hY. pitaflf hfAUs dIaF adflqF ivc vkflq kr rhy 30 sflF Éfn idwlI `c 13 dsMbr ƒ hoey bMb DmfikaF dy mulËmF dI pYrvI vI kr rhy hn. ienHF DmfikaF ivc 26 ivakqI mfry gey sn.
kfsb vloN kfƒnI mdd leI Byjy pwqr `qy pfik aiDkfrIaF ƒ Èwk
ieslfmfbfd, 31 dsMbr: pfiksqfn ny muMbeI hmilaF sbMDI Bfrq `c igRÌqfr hoey aiqvfdI ajlm afimr eImfn kfsb vloN kfƒnI mdd leI Byjy pwqr Auqy Èwk Ëfhr kIqf hY. pfik dy aMdrUnI mfmilaF dy skwqr seId kmfl Èfh ny dfavf kIqf hY ik ies pwqr dI BfÈf aqy ivÈf ‘asl pfiksqfnI aMdfË` nfl myl nhIN KFdf. pfiksqfn dI srkfrI aMkiVaF dI kOmI eyjMsI ‘nYÈnl zYtfbys aYNz rijstRyÈn aQfirtI (aYn[ey[zI[afr[ey[) dy hYWzkuafrtr df kl dOrf krn mOky Èfh ny pwqrkfrF ƒ ikhf, ‘‘BfrqIaF ny aYvyN hI khfxI bxfAux dI koiÈÈ kIqI hY ijs ivc Auh ÌylH vI ho gey hn.`` kfsb dy pwqr dI pRmfxIkqf Auqy svflIaf inÈfn lfAuFidaF eId kmfl Èfh ny aMdrUnI mMqrfly dy cIÌ rihmfn milk dy pihly ibafn dI pRoVHqf kIqI ik kfsb df srkfrI aMkiVaF `c koeI rIkfrz nhIN imldf jdik Aukq dÌqr ivc kol 16 kroV pfiksqfnIaF ivcoN kyvl 6 kroV ivakqIaF df rIkfrz hI Èfml hY.
kÈmIr `c ieËrfeIl ivroDI pRdrÈn
sRIngr, 31 dsMbr : sRIngr ivKy awj hËfrF dI igxqI ivc lokF ny gfËf pwtI `qy lgfqfr jfrI ieËrfeIlI hmilaF `c aOrqF aqy bwicaF sxy sYNkVy inrdoÈ lokF dy mfry jfx ivruD ros pRdrÈn kIqf. ieËrfeIlI hmilaF ivc mfry gey lokF ƒ ÈrDFjlI ByNt krn leI hurIaq afgU seId alI Èfh iglfnI dy swdy `qy tUirst rIsYpÈn sYNtr nyVy iek msijd ivc awj dupihr bfad vwzI igxqI ivc lok iekwTy hoey aqy imRqkF dI afqmf dI ÈFqI leI pRfrQnf kIqI. pRfrQnf Éqm huMidaF hI lok msijd qoN bfhr af gey aqy amrIkf aqy ieËrfeIl ivroDI Ëbrdsq nfarybfËI kIqI aqy ÌlsqInI lokF pRqI iekjutqf aqy hmdrdI df pRdrÈn kridaF kuwJ dyr ipCoN ÈFqmeI ZMg nfl AuQoN cly gey.
nvF sfl
suKdIp isMG brnflf
hmyÈF dI qrF ies vfr vI
ciVHaf iek hor nvF sfl
smyN ny krvt bdlI bdly ny mn 'c iKafl
pr afpxy aqIq ivwc AuliJaf
mYN ikvyN kih dyvF ik nvF vrHf mubfrk hovy
nhIN nhIN dosqo mYN ieh nhIN kr skdf
hF ipCly do dhfikaF qoN
afpxI hoxI qy hAuky Br skdF
ikvy Byj idaF mYN nvy vrHy df grIitMg
ikAuNik ajy qwk nhIN lwBI
myrI lfzo BYx dI cuMnI
guafcI sI ijhVI idwlI kqlyafm dOrfn
ik acfnk Kudf iPr hoieaf kihrvfn
aKOqI rfm BgqF ny sfV idwqy
gujrfq ivwc hjfrF byksUr muslmfn
ienHF rfm BgqF dIaF DmkIaF qoN zrdIaF
jhIrf ÈyK ijhIaF myrIaF BYxF
inwq idn bdldIaF ny
afpxF adflqI ibafn
iewQoN dIaF adflqF ivwc kdoN hoieaf iensfP ?
hux qF idwlI kqlyafm dy doÈI
bx gey ny aYm[pI qy mMqrI
mfxXog adflqF ny kIqf hY
AuhnF ƒ muafP
21 sfl bIq gey ny
ajy qwk duwD cuMGdy bwicaF dy glF ivwc
tfier pf ky sfVx vflf
Auh dyÈ Bgq kfiql nhIN lwiBaf
qy Bgq isMG dy vfirs awj
awqvfdI ho gey ny
kfier sfvrkrF dy bxf idwqy ny smfrk
iPr dws dosqf
mYN ikvyN kih idaF ik nvF sfl mubfrk
srhwdF AuWqy dyÈ dI rfKI leI KVHy mfvF dy puwq
qlI AuWqy DrI bYTy ny afpxI jfn
iewDr iksy imjfiel dI sPl prK qoN bfad
bult prUP jYkt pihnI
surwiKaf Gyry ivwc KVHf nyqf
jfrI krdf hY iewk BVkfAU ibafn
ies vfr lVfeI afr jF pfr kI hogI
sfzy vIrF dI mOq dI AuzIk ivwc
qfbUqF ivwcoN kimÈn Kfx vfly
ieh KwPxf dy vpfrI
kr rhy ny sfzIaF BfvnfvF nfl gwdfrI
dosqo ajy qwk qF guMm ny
puils cOkIaF ivwc byqhfÈf kuwty
lvfirÈ lfÈF bxf ky nihrF ivwc suty
mfvF dIaF awKF dy qfry, BYxF dy shfry
Auh bdiksmq iswK nOjvfn
ijnHF dI lfÈ qy iksy ny
do igwT df KwPx vI nhIN pfieaf
nhIN nhIN Xfro
asIN ajy nvF sfl nhIN mnfAuxf
ikAuNik ajy qwk qF AuhnF dI Bfl ivwc igaf
myrf vIr KflVf vfps nhIN afieaf
ajy qwk qF sfƒ
sfzy moieaF dIaF lfÈF vI nhIN imlIaF
jQydfr kfAuNky vrgy XoiDaF qy
iksy ny cfr syr lwkVF vI nhIN icxIaF
mYNƒ qy lwgdf sfzf ijAuxF
ho igaf hrfm
iksy KfÈ sfijÈ dy qihq
sfƒ kr idwqf bdnfm
qy awj asIN AujVy bfgF dy vpfrI
pr aPsos ik
duÈmx ny CurI sfzI CfqI qy nhIN
ipwT ivwc mfrI
pr mYƒ ksm hY
KMzr ho cuwky qÉq-ey-akfl dI
clfk duÈmx vwloN ivCfey hoey hr jfl dI
ksm hY AuhnF hMJUaF dI
jo ipCly vIh sfl qoN
vrdIDfrI bdmfÈF dy Dwky cVHy
puwqr dI AuzIk ivwc bYTI
buwZI mF dIaF awKF ’coN vih rhy ny
ksm hY
AunHF inrdoÈF dI jo ajy qwk
"tfzf" kfƒn qihq jylIHN dw uK sih rhy ny
ksm hY
bfpU dI guMm hoeI zMgorI dI
vYxF ivwc qbdIl hoeI
byby dI hr iewk lorI dI
ksm hY
iswK gwBrUaF dy zuwlHy hoey
kqrf-kqrf KUn dI
awKF qy pwtI bMnHIN bYTy aMnHy kfƒn dI
ik hjfrF ÈhIdF dI kurbfnI
ajfeIN nhIN jfeygI
AuzIk rwiKE myry Xfro
mYN vI ByjFgf nvy sfl df grIitMg kfrz
pr EdoN
jdoN sfzy bfgIN bhfr afeygI
You are
Visitor no. :