|
|
|
iswK sMGrÈ df ajnbI KfVkU zf[ pRIqm isMG syKoN zf[ pRIqm isMG syKoN Kfilsqfn ilbryÈn Pors dy muKI sn aqy BfeI gurjMt isMG buwD isMG vflf dI Èhfdq qoN ipwCoN AunHF ny ieh ahudf sMBfilaf. AunHF dI pihlI brsI hfl ivc hI AunHF dy ipMz mnfeI geI KfVkU lihr dy ies hrmnipafry KfVkU bfry ‘pMjfbI itiRbAUn’ dy swbkw aisstYNt aYfItr krmjIq isMG ny Aus nfl ibqfeIaF afpxIaF kuJ anmol GVIaF sFJIaF kIqIaF hn, ijhVIaF asIN afpxy pfTkF leI pyÈ kr rhy hF -krmjIq isMG 99150 91063 zf[ pRIqm isMG syKoN, AuNglF `qy igxy jfx vfly AunHF KfVkUaF ivcoN iewk sI, ijnHF ƒ ibnF iksy pRiswDI dI lflsf qoN cuwp cupIqy afpxI mMiËl vwl vDx dI anmol sOgfq imlI huMdI hY. ieh AunHF idnF dIaF gwlF hn, jdoN mYN ‘pMjfbI itRibAUn` ivc inAUË zYsk `qy sInIar ahudy `qy kMm krdf sF aqy KfVkU lihr dIaF KbrF nfl nijwTx dI Kqrnfk iËMmyvfrI (jo iewk qrHF nfl awg nfl Kyzx dy brfbr sI) mYƒ hI sONpI geI sI. pr ies ahudy `qy kMm kridaF mYƒ cotI dy AunHF KfVkUaF ƒ nyiVEN aqy keI vfr bhuq hI nyiVEN ho ky imlx, AunHF dIaF gwlF suxn aqy AunHF ƒ suxfAux dy sunihrI mOky hfsl hoey. ienHF ivcoN suKdyv isMG bwbr (bwbr Kflsf ieMtrnYÈnl dy muKI), dljIq isMG ibwtU (iswK stUzYNts PYzryÈn), gurjMt isMG buwD isMG vflf (ky[aYWl[aYWP muKI), prmjIq isMG pMjvV (ky[sI[aYWP[ muKI), rCpfl isMG CMdVf (bI[tI[aYWP[ muKI), BfeI vDfvf isMG (pMQk kmytI), crnjIq isMG cMnI (ky[sI[aYWP[), blivMdr isMG jtfxf (bwbr Kflsf ieMtrnYÈnl), hrimMdr isMG sulqfnivMz (pMQk kmytI), PFsI dI AuzIk kr rhy divMdr isMG Buwlr (ky[aYWl[aYWP[) aqy krIb iewk drjn hor vwzy KfVkU Èfml hn, ijhVy aksr hI aKbfrF ivc Cfey rihMdy sn. pr ienHF sfry KfVkUaF ivcoN zf[ pRIqm isMG syKoN bhuq Gwt bolx vfly KfVkUaF ivcoN sI. zf[ pRIqm isMG syKoN dI Xfd qfËf kridaF iewk hor gwl sfzI rUh df ihwsf bxnI cfhIdI hY aqy ies gwl ƒ Buwl jfxf afpxy amIr ivrsy nfl gwdfrI hovygI. Auh gwl ieh hY ik KfVkU lihr dy iKMz jfx ipwCoN mIzIaf ny KfVkUaF ivruwD iekpfsV pRfpygMzy df qUPfn bVy ivAuNqbwD ZMg nfl clfieaf hoieaf sI. iesy hI dOr ivc byaMq isMG srkfr vwloN KfVkUaF df JUTy mukfbilaF rfhIN vwzI pwDr `qy kqlyafm kIqf igaf. ieh dOr iewk qrHF nfl GwlUGfry vrgf sI, jo 18vIN sdI dy iswKF nfl vfpry GwlUGfiraF dI Xfd qfËf krvf idMdf hY. ieh Auh smF sI, jdoN qmfm rfjsI pfrtIaF, nkslI, rfjnIqk ÈrIk, BfVy dy twtU buwDIjIvI aqy afKy jFdy ‘apxy` awgV ipwCV sB iewko kqfr ivc Kloqy nËr afey. ies leI KfVkU lIzriÈp bfry qy KfVkU lihr bfry iewk BrvF ivÈlyÈx nhIN ho sikaf, ijs ivc sMjIdf, inrpwK qy suihrd phuMc vI hovy aqy lihrF ƒ vyKx qy prKx vflf ieiqhfsk nËrIaf vI afpxy pUry jobn `qy hovy. ijvyN awj kwlH lMkf dy qfiml tfiegrF (ilwty) dI iKMz rhI hiQafrbMd lihr ƒ Klnfiek bxf ky pyÈ krn ivc mIzIaf qy styt nyÈnj iekmuwT ho ky srgrm hn, aYn Ausy qrHF KfVkU lihr dIaF pRfpqIaF ƒ Gwty kOzIaF rolx aqy kmËorIaF ƒ vDf cVHf ky pyÈ krn ivc hr iksy ny awzI cotI df Ëor lgf idwqf. ieiqhfs df ieh Èrmnfk irkfrz sfhmxy afAux ivc ajy smF lwgygf. vYsy ieiqhfs ivc sB hiQafrbMd lihrF dy asPl hox ipwCoN KfVkU ÈyrF dIaF kurbfnIaF df mËf Auho ‘rfjnIqk igwdV` cwKdy rhy hn aqy cwK rhy hn, jo kurbfnIaF dy sPr ivc ÈrIk hI nhIN hoey huMdy jF afpxI cIcI `qy lhU lgf ky afpxy afp ƒ mrjIvVy aKvfAux ivc rqf Br vI Èrm nhIN krdy. pihlI vfr mYN zf[ pRIqm isMG syKoN ƒ cMzIgVH ivc imilaf sF. jdoN ieh pqf lwigaf ik Auh pMjfb aYgrIklcr XUnIvristI df vYtnrI grYjUeyt sI qF myrI Aus nfl Jwtpwt sFJ hox `c AuWkf hI dyrI nf lwgI. kfrn ieh sI ik mYN vI Ausy XUnIvristI df KyqIbfVI grYjUeyt sI. ijvyN dUr iksy Epry vqn ivc rihMidaF quhfƒ afpxy ipMz df koeI muMzf jy iml jfvy qF sihj suBfa hI qusIN Aus nfl Gul iml jFdy ho, aYn Ausy qrHF mYN vI zf[ syKoN dy krIb ho igaf sF. Auh AuWcf, lMmf aqy sohxf sunwKf gwBrU sI, ijs df kwd Cy Puwt qoN vI AuWcf sI. Auh AunHF bMidaF ivcoN sI, jo ibnF koeI gwlbfq kIqy qoN mihË afpxI idwK qoN hI afpxf pRBfv Cwzdy. Auh ikAuNik rUpoÈ ho ky ivcr irhf sI, ies leI jdoN vI hiQafrbMd lihrF ivc iksy vI ivakqI nfl ieho ijhI ivÈyÈqf juVdI hY qF Auh hr iksy dIaF nËrF ivc Kfsm Kfs ivakqI qF bx hI jFdf hY. pr mYƒ KuÈI BrI hYrfnI Aus smyN hoeI, jdoN mYƒ Ausy koloN hI ieh pqf lwigaf ik Aus mhfn iPlfsPrF dIaF ikqfbF pVHIaF sn qy pVHIaF vI sn rwj ky aqy idl lgf ky. iksy iswK KfVkU dI, ijs ny afpxy moZy `qy bMdUk cuwkI hoeI hovy qy Auh piVHaf iliKaf vI hovy aqy iPr Aus dI iPlfsPI vrgy gMBIr ivÈy ivc Kfs idlcspI hovy qF aijhI hflq ivc koeI vI sucyq qy jfgdf ivakqI lihr pRqI hmdrd ho hI jfvygf. mYƒ iewk pl leI Auh PlsqInI KfVkU lwigaf, ijhVf AupinÈdF dI iPlfsPI df gMBIr igafqf hox kfrn kfPI pRiswD ho igaf sI aqy duÈmx vwloN iewk idn acfnk kIqy vfr ivc mfiraf igaf sI. mYN nfl ieh vI mihsUs kIqf ik Auh iDafn dI iPlfsPI ƒ gurbfxI dI rOÈnI ivc vyKdf sI. Gwto Gwt AunHF idnF ivc gurbfxI Aus dy aMg sMg jfpdI sI. svflF dy sfry jvfb Aus ny iewk hYrfnkuMn sihj ivc idwqy. mYN Aus dy sihj ƒ hYrfnkuMn ies krky kihMdf hF, ikAuNik AunHF idnF ivc sihj vflI ibrqI df KËfnf ivrilaF ivcoN ivrly KfVkU kol sI. myry kol ies svfl df jvfb awj vI nhIN ik ieh sihj qy TrMmy df gux zf[ pRIqm isMG syKoN dy aMdr bcpn qoN hI ikqy sI jF Aus ny iDafn dy aiBafs ivcoN ieh gux hfsl kIqf sI. mgroN mYƒ ieh vI pqf lwigaf ik Aus ny afpxy sfry sfQIaF leI iDafn df aiBafs lfËmI krfr dy idwqf. Aus dy sfQIaF df kihxf sI ik zf[ syKoN iDafn rfhIN KfVkUaF dy Dur aMdr idRVHqf qy azolqf df gux Brnf cfhuMdf sI, jo Aus muqfbk iswK sMGrÈ leI bhuq ËrUrI qy mhwqvpUrn sI. pr mYƒ ajy vI ieh jfpdf hY ik gurbfxI dy rUhfnI qy duinafvI rMg Aus dI iDafn dI iPlfsPI ivc ikqy nf ikqy gYrhfËr ËrUr sn. ienHF gwlF dI puÈtI Aus dy keI sfQI ajy vI krdy hn. pr keI ieho ijhy sfQI vI mOjUd hn, ijhVy ies Dfrnf ƒ pUrI qrHF rwd krdy hn. ienHF sfQIaF df kihxf hY ik zf[ pRIqm isMG syKoN ƒ Aus dI rUh qwk smJx vfly KfVkU jF qF hY hI nhIN sn aqy jF bhuq Gwt sn. Aus df hmrfË bxnf koeI sOKI gwl nhIN sI. Auh byhwd guMJldfr iensfn sI aqy iewko smyN keI prqF ivc ijAUNdf sI. keI vfr Auh ivÈflqf, KuwlHidlI, asImqf, dUraMdyÈI qy aflm ivc ivcrdf sI aqy keI vfr Auh byhwd qMg idl vI jfpdf sI. krIb Cy mhIny Aus dy nfl rhy iewk sfQI ny mYƒ dwisaf ik Auh keI-keI GMty cuwp cfp iDafn ivc juiVaf rihMdf. iswK sMGrÈ ivc do aijhy ivakqI sn, ijhVy afpxI cuwp dy gux kfrn eyny pRiswD ho gey sn ik KfVkUaF dy hlikaF ivc AunHF ƒ ‘bfbf cuwp` df ruqbf iml igaf sI. zf[ pRIqm isMG syKoN AunHF ivcoN iewk sI. Aus dy iewk hor sfQI muqfbk, ‘Auh pMjfh sfl qwk cuwp rih skdf sI.` zf[ pRIqm isMG syKoN byhwd sPfeI psMd sI aqy bx Tx ky rihxf Aus dy ÈOkF ivcoN iewk ÈOk sI. pr ies KfVkU dI cuwp ivc iewk iBafnk Èor vI sI, iewk axkhI bycYnI, ibafn nf kIqy jf skx vflI iewk idRVHqf sI. keI inwky-inwky jvflfmuKI Aus dy aMdr hr vyly AuWbldy rihMdy aqy ienHF dI Jlk Aus vwloN kIqy aYkÈnF ivcoN imldI sI. zr Aus dy nyVy qyVy vI nhIN sI. Aus dy iewk sfQI dI ieh gwl kMn lf ky suxo: ‘zr` jy afpxy afp ivc iewk hsqI hI huMdf hY qF ieh zr syKoN koloN vI zrdf sI. dUrdrÈn dy iewk AuWc aiDkfrI `qy jdoN idwlI ivc hmlf hoieaf qF ‘tfiemË afP ieMzIaf` aKbfr dy iewk irportr vwloN ijvyN Aus aYkÈn ivc zf[ pRIqm isMG syKoN vwloN idKfey gey PurqIlypx aqy inzrqf df mnoivigafnk nkÈf iKwicaf igaf sI, Aus qoN pqf lwgdf hY ik Aus dy sfQI TIk hI kihMdy hn ik aYkÈn dOrfn syKoN dI Jpt dI qulnf bfË pMCI nfl kIqI jf skdI hY. gurjMt isMG buwD isMG vflf Aus leI jrnYlF df jrnYl sI. ieMtYlIjYNs eyjMsIaF leI ieh gwl acMBfjnk lwgdI sI ik sfry pVHy ilKy vwzy-vwzy KfVkU gurjMt isMG buwD isMG vflf vrgy anpVH KfVkU dy hyTF kMm krn ivc eynf mfx ikAuN smJdy sI? ies df pRmuwK kfrn ieh dwisaf jFdf hY ik buwD isMG vflf, KfVkUaF ivc ies leI hrmn-ipafrf sI ikAuNik hr vwzy aYkÈn dI agvfeI Kud krn df cfa qy AuqÈfh ijvyN Aus aMdr hr smyN TfTF mfrdf rihMdf sI. ieho ijhI dlyrI dI imsfl bhuq Gwt imldI hY. XUnfnI duKFq dy nfiek vFg gurjMt isMG buwD isMG vflf aMdr aYkÈn dOrfn iewk pl leI vI mOq df zr jF afpxy afp ƒ bcfa ky rwKx df iKafl qwk nhIN sI huMdf. vwzy qoN vwzy KqiraF vflI siQqI ivc vI pihlF Auh afpxy sfQIaF ƒ Kqry ivcoN bfhr kwZdf aqy iPr afp bfhr inkldf. zf[ pRIqm isMG syKoN, buwD isMG vflf dI ies alOikk isPq df kfiel hI nhIN sI, sgoN Aus ƒ sMGrÈ ivc afpxf lIzr smJdf sI. ies dI iewk imsfl cwpricVI dy mYdfn ivc bMdf isMG bhfdr dy jrnYl bfj isMG vwloN ivKfeI dlyrI nfl jf imldI hY, jdoN Aus ny iewk pfsy bMdf isMG bhfdr ƒ bcfieaf aqy nfl hI nvfb vËIr Kfn df isr DV qoN alwg kr idwqf. ividafrQI jIvn dOrfn mYN keI vfr gdr pfrtI dy pRDfn bfbf sohn isMG Bknf ƒ AunHF dy ipMz Bknf ivc imldf irhf sF. bfbf jI krqfr isMG srfBf bfry dwsdy sn ik bhfdrI dy Kyqr ivc srfBy df koeI sfnHI nhIN sI, ikAuNik Auh duÈmx dI ihwk ivc golI vFg vwjdf sI. zf[ pRIqm isMG syKoN ivc vI ieh gux afpxy pUry jobn `qy sI. [[[qy iPr iËkr krdy hF Aus dy sPr dy afKrI virHaF dI dfsqfn, ijs dfsqfn ivc KfVkU lihr dy iKMz puMz jfx dI khfxI vI rlI hoeI hY. ieh Auh smF sI, jdoN gurjMt isMG buwD isMG vflf dI ÈhIdI mgroN ky[aYWl[aYWP[ dI kmFz Aus dy hwQ ivc sI. iewk guaFZI mulk ivc guËfry AunHF sflF dOrfn Aus dy mfnisk sPr ivc afAuNdy ajIbo grIb AuqrfvF cVHfvF bfry jo kuJ dwisaf jf irhf hY, Aus ivc keI qrHF dIaF dMq kQfvF qy imwQF vrgIaF gwlF Èfml ho geIaF hn. ieiqhfs dI byrihm inrpwKqf aqy suihrdqf dI CfnxI lgf ky hI Aus dI kwdfvfr ÈKsIaq dy sfry pihlUaF ƒ inKfr ky pyÈ kIqf jf skygf. ienHF virHaF dOrfn Aus dy sfQI dwsdy hn ik Aus dI ÈKsIaq ivc iewk ajIb iKJ aqy iewk vwKrI qrHF dI byruKI ny pRvyÈ kr ilaf sI. Auh afpxy hI sfQIaF qoN dUr ho irhf sI aqy AunHF dI sFJI rfey `qy afpxI rfey Tosdf vI sI. Èfied Auh kdy-kdy byrihm vI ho jFdf sI. pr Aus dy iewk bhuq hI ipafry sfQI qy aMqrrfÈtrI pwDr dy iKzfrI ijs ny KqiraF nfl Kyz ky Aus dy afKrI sPr ivc kuJ icr leI sfQ inBfieaf sI, aqy ijs ƒ zf[ pRIqm isMG syKoN ‘sr` kih ky bulfAuNdf sI, df kihxf hY ik byrihm hoxf keI vfr sMGrÈ ivc lfËmI huMdf hY, jd ik Aus df Dur aMdrlf rihm nfl hr smyN BrpUr huMdf sI. isrP pCfx krn vfilaF ivc pCfx dI hI smrwQf nhIN sI. kI zf[ pRIqm isMG syKoN dI qulnf ilwty dy rUh-ey-rvF pRBfkrn nfl kIqI jf skdI hY? ies svfl df jvfb CyqI-CyqI nhIN idwqf jf skdf. pRBfkrn bfry ieho ivcfr pyÈ kIqf jFdf hY ik Auh isry df byrihm KfVkU hY. pr bflfisMgm dI cricq pusqk ‘vfr aYNz pIs` dwsdI hY ik pRBfkrn afpxy sfQIaF pRqI rihm dI sfkfr mUrq hY. BrosyXog sUqrF rfhIN ieh vI suxn ivc afieaf ik Aus ny afpxy do sfQI golI clf ky mfr idwqy sn. Aus dy ies kdm nfl dUjIaF KfVkU jQybMdIaF aqy Aus dy afpxy keI sfQI bhuq guwsy qy nrfË sn. Aus ny AunHF ƒ golI ikAuN mfrI? ies bfry vI sfƒ smyN df ieMqËfr krnf pvygf. iPr iewk idn ieh vI dwisaf igaf ik Auh afpxy iewk sfQI hwQoN mfr idwqf igaf sI jF ieh vI ikhf jFdf hY ik Aus ny afp Aus sfQI ƒ golI mfrn leI ikhf sI. pr iksy vI cÈmdId gvfh dI sfƒ ajy qwk vI ieMqËfr hY, jo Aus dy aMdr qy bfhr dI kÈmkÈ bfry sfƒ swco swc dwsygf aqy sfƒ ieh vI dwsygf ik iswK kOm dy drd dI dfsqfn Aus dy aMdr iks qrHF dy Auslvwty lYNdI sI. pr mYƒ ieh XkIn hY ik Auh idn ËrUr afvygf, jdoN koeI vwzf nfvilst Aus dIaF mnoivigafnk qy dfrÈink prqF ƒ Proldf hoieaf Aus ƒ afpxy nfvl df pRmuwK pfqr bxf ky pyÈ krygf. myrIaF Aus nfl hoeIaF iqMn-cfr mulfkfqF qoN mYN iewk gwl bfry qF pUrI qrHF spÈt hF ik zf[ pRIqm isMG syKoN PrFs dy mhfn lyKk qy nobl pRfeIË jyqU albyar kfmU dy nfvl ‘afAUt sfeIzr` df hI iewk pfqr sI, ijs ivc nfvl df nfiek ‘afAUt sfeIzr` aKvfAuNdf hY, jo ieiqhfs dIaF rsmI pYVF qoN sdf hI lFBy-lFBy qurdf hY. koln ivlsn ny qF ‘afAUt sfeIzr` dy tfeItl hyT iewk pUrI ikqfb hI ilK idwqI hY, ijs ivc zf[ pRIqm isMG syKoN vrgy ivakqI ajnbI hI aKvfAuNdy hn. ieMJ jfpdf hY ik zf[ syKoN vI iswK sMGrÈ df ajnbI KfVkU sI, ijs dI mOjUdgI kflIaF GtfvF ƒ vI muVHko muVHkI kr dyx dI qfkq rwKdI hY.
|
|